E. Aoristus II (secundus, второй) act., med., pass и fut. II (secundum, второе) pass
Прошедшее время дѣйствительнаго, возвратнаго и страдат. залоговъ совершеннаго вида.
Будущее страдат. залога совершеннаго и несовершеннаго вида.
Aoristus II
Praes. λείπω (оставляю), глаг. осн. λιπ; κόπτω (рублю), глаг. осн. κοπ.
| Форма | Aor. II act. отъ λείπω | Aor. II med. отъ λείπω | Aor. II pass. отъ κόπτω |
|---|---|---|---|
| Indicativus | ἔλιπον, -ες, -ε(ν); -ετον, -έτην; -ομεν, -ετε, -ον | ἐλιπόμην, -ου, -ετο; -εσθον, -έσθην; -όμεθα, -εσθε, -οντο | ἐκόπην, -ης, -η; -ητον, -ήτην; -ημεν, -ητε, -ησαν |
| Coniunctivus | λίπω, -ῃς, -ῃ; -ητον; -ωμεν, -ητε, -ωσι(ν) | λίπωμαι, -ῃ, -ηται; -ησθον; -ώμεθα, -ησθε, -ωνται | κοπῶ, -ῇς, -ῇ; -ῆτον; -ῶμεν, -ῆτε, -ῶσι(ν) |
| Optativus | λίποιμι, -οις, -οι; -οιτον, -οίτην; -οιμεν, -οιτε, -οιεν | λιποίμην, -οιο, -οιτο; -οισθον, -οίσθην; -οίμεθα, -οισθε, -οιντο | κοπείην, -είης, -είη; -εῖτον, -είτην; -εῖμεν, -εῖτε, -εῖεν |
| Imperativus | λίπε, λιπέτω; -ετον, -έτων; -ετε, -όντων | λιποῦ, λιπέσθω; -εσθον, -έσθων; -εσθε, -έσθων | κόπηθι, κοπήτω; -ητον, -ήτων; -ητε, -έντων |
| Infinitivus | λιπεῖν | λιπέσθαι | κοπῆναι |
| Participium | λιπών, -οῦσα, -όν | λιπόμενος, -η, -ον | κοπείς, -εῖσα, -έν |
Futurum II passivi
| Форма | Futurum II passivi отъ κόπτω |
|---|---|
| Indicativus | κοπήσομαι, -σει или -σῃ, -σεται; -σεσθον; -σόμεθα, -σεσθε, -σονται |
| Optativus | κοπησοίμην, -σοιο, -σοιτο; -σοισθον, -σοίσθην; -σοίμεθα, -σοισθε, -σοιντο |
| Infinitivus | κοπήσεσθαι |
| Participium | κοπησόμενος, -η, -ον |
1. Чистые глаголы вообще не имѣютъ II-ыхъ временъ, ни fut. II (или atticum, исключ. τελέω и καλέω; см. § 49, 2 съ пр.), ни perf. II, ни aor. II. — Бо́льшая часть глаголовъ (въ числѣ ихъ всѣ verba pura) имѣютъ въ act. и med. аористъ первый (слабый), т.-е. образующійся посредствомъ характера времени σ и соедин. гласной ᾰ (-σα): ἐ-παίδευ-σ-α. — Но многія verba muta и немногія liquida (см. § 51, 5) имѣютъ aor. activi и medii II, второй. Онъ образуется безъ характера времени, приставляя посредствомъ соединит. гласныхъ ο и ε окончанія къ глагольной основѣ; при чемъ окончанія его indicativ-а равняются окончаніямъ imperfect-а, а окончанія прочихъ наклоненій сходны съ окончаніями praesens-а.
Однако удареніе отступаетъ отъ praes. въ слѣд. формахъ:
α) въ aor. II activi: infinit. бываетъ perispomenon;
β) въ aor. II activi: part. (имен.) бываетъ oxytonon (муж. и сред., жен. properispomenon);
γ) въ aor. II medii: imperat. 2 л. ед. ч. — perispomenon;
δ) въ aor. II medii: infinit. — paroxytonon.
Такъ отъ плавнаго глаг. βάλλω, бросаю, глаг. осн. βᾰλ; — отъ глаг. 4-го класса (§ 62, 14) φεύγω, бѣгу, глаг. осн. φῠγ:
Прим. 1. Въ pass. употреблялись отъ βάλλω и λείπω только aor. I: ἐβλήθην, я былъ брошенъ, меня бросили (см. § 51, пр. 4), и ἐλείφθην, я былъ оставленъ, меня оставили, я остался, отсталъ (см. § 62, 9).
Прим. 2. Perispomenon удерживается въ imperat. aor. II med. также въ сложныхъ глаг., напр. ἀνα-βαλοῦ, ἀφ-ικοῦ (§ 63, 26), καθ-ελοῦ (§ 66, 1); но ὑπό-σχου (§ 63, 27), ἐπί-σπου (§ 66, 4). О προσ-θοῦ и περί-θου см. § 53, пр. 3.
Прим. 3. Въ числѣ неправильныхъ глаголовъ (verba anomala) самые обыкновенные аористы II слѣдующіе:
отъ γίγνομαι дѣлаюсь, происхожу, рождаюсь — ἐγενόμην я сдѣлался, произошелъ, родился; inf. γενέσθαι;
отъ λαμβάνω беру, — ἔλαβον я взялъ, inf. λαβεῖν;
отъ εὑρίσκω нахожу, — εὗρον я нашелъ, inf. εὑρεῖν;
отъ ἔρχομαι прихожу, — ἦλθον я пришелъ, inf. ἐλθεῖν;
отъ ὁράω вижу, — εἶδον я увидѣлъ, inf. ἰδεῖν;
отъ λέγω говорю, — εἶπον я сказалъ, inf. εἰπεῖν (и ἔλεξα, λέξαι).
Послѣдніе 5 глаг. бываютъ во 2-омъ л. единств. ч. imperat. aor. II act. oxytona:
λαβέ, εὑρέ, ἐλθέ, ἰδέ, εἰπέ (но сложные: ἄπελθε, εἴσιδε…);
2-ое лицо множ. ч. имѣетъ правильное удареніе: λάβετε… (см. § 69, 3, C, b).
2. Только такіе глаголы могутъ образовать aor. II act. и med., которые имѣютъ двѣ различныя основы: одну — глагольную (чистую, напр. ), другую — основу настоящаго времени (напр. λείπ-ω); стало-быть одно-основные глаголы 1-го (неусиленнаго) класса, въ томъ числѣ всѣ чистые, не имѣютъ II-ыхъ аористовъ, потому что ихъ imperf. и aor. II были бы совершенно одинаковы.
Прим. 4. Впрочемъ отъ нѣкоторыхъ глаг. 1-го (неусиленнаго) класса, вслѣдствіе перемѣны ихъ основы, стало возможнымъ образовать также aor. II; напр.
τρέπω обращаю, imperf. ἔτρεπον я обращалъ, aor. II med. ἐτραπόμην обратился (подъемъ гласной);
πέτομαι летаю, imperf. ἐπετόμην леталъ, летѣлъ, aor. II med. ἐπτόμην полетѣлъ (выпускъ гласной, § 66, 12);
ἄγω веду, везу, imperf. ἦγον велъ, водилъ, aor. II act. ἤγαγον повелъ, повезъ (удвоеніе, § 60, 2).
Aor. II act. ἤγαγον: conj. ἀγάγω, opt. ἀγάγοιμι, inf. ἀγαγεῖν, part. ἀγαγών;
Aor. II med. ἠγαγόμην: conj. ἀγάγωμαι, opt. ἀγαγοίμην, inf. ἀγαγέσθαι, part. ἀγαγόμενος.
3. Бо́льшая часть глаголовъ (въ числѣ ихъ всѣ verba pura, а также основы на τ, δ, θ) имѣютъ въ страд. залогѣ аористъ I, т.-е. образующійся посредствомъ характера времени θε (удлиненнаго въ θη): ἐ-παιδεύ-θη-ν. — Но многія verba muta и liquida имѣютъ aor. II passivi. Этотъ аористъ образуется поср. приставленія къ глагольной основѣ одного ε (въ aor. I p. θε), которое въ indic., imperat. и infin. удлиняется въ η, съ личными окончаніями дѣйствительнаго залога (ἐ-κόπ-ην). Спряженіе его идетъ совершенно какъ въ aor. I pass.; только въ imperat. остается слогъ — θι безъ перемѣны. — Подобно тому, какъ отъ aor. I pass. образуется fut. I pass. на — θήσομαι, производится отъ aor. II pass. futurum II pass. на — ήσομαι (κοπ-ήσομαι). — Aor. II pass. можно образовать также отъ нечистыхъ глаголовъ 1-го (неусиленнаго) класса.
4. Гласная ε основы переходитъ въ aor. II и fut. II pass. въ ᾰ (подъемъ; см. № 5, d, и § 51, 5, b); напр. κλέπτω, осн. κλεπ, — ἐκλά̮πην, κλᾰπ-ήσομαι (исключается συλ-λέγω, col-ligo, собираю, — συν-ελέγην).
5. a. Всѣ 6 aor. (по 2 въ кажд. залогѣ) имѣетъ только τρέπω:
act. I. ἔτρεψα въ прозѣ (II ἔτρᾰπον у Гом. и др. поэт.), я обратилъ;
med. I. ἐτρεψάμην я обратилъ (отвратилъ) отъ себя, — εἰς φυγήν въ бѣгство; II. ἐτρᾰπόμην я обратился;
pass. I. ἐτρέφθην (рѣдко) я былъ обращенъ; II. ἐτρά̮πην я былъ обращенъ — я обратился (fut. II pass. позд. τραπήσομαι).
b. Слѣд. глаг. имѣютъ оба aor. и fut. pass. безъ различія знач.:
βλάπτω врежу — (ἐβλάφθην и) ἐβλά̮βην, (βλαφθήσομαι и) βλαβήσομαι;
ῥί̱τπω кидаю — ἐῤῥί̱φθην (и ἐῤῥί̮φην), ῥιφθήσομαι (и ῥιφήσομαι);
πλέκω плету — (ἐπλέχθην и) ἐπλά̮κην, πλεχθήσομαι (и πλακήσομαι);
ἀλλάττω измѣняю — (ἠλλάχθην и) ἠλλάγην, (ἀλλαχθήσομαι и) ἀλλαγήσομαι.
Изъ плавныхъ: κλί̱νω и φαίνω см. § 51, пр. 8.
c. Слѣд. правильные глаг. имѣютъ одинъ aor. II act. и med.:
Изъ плавныхъ: см. § 51, 5, a.
Прим. 5. τίκτω (изъ τι-τκ-ω, перестановка и удвоеніе: см. § 9, 6 и § 60, 1, b), глаг. осн. τεκ (τέκ-νον дитя, τοκ-εύς родитель), образуетъ fut. τέξομαι (§ 67, 1), aor. ἔτεκον, perf. τέτοκα (§ 46, 3, c); — passiv-омъ его бываетъ γίγνομαι (§ 65, 21) рождаюсь, происхожу (ἐκ или ἀπό τινος отъ кого-л.).
d. Слѣд. правильные гл. имѣютъ б. ч. только aor. и fut. II pass. [13], а также плавные глаг., приведенные въ § 51, 5, b.
[13]: Въ стихахъ:
| Нѣмые | Плавные (§ 51, 5, b) |
|---|---|
| τρέφω, γράφω, βάπτω | κείρω, δέρω, μαίνομαι |
| στρέφω, ῥάπτω, σκάπτω | στέλλω, σφάλλω, φαίνομαι |
| κλέπτω, κόπτω, θάπτω | σπείρω и φθείρω |
| συλλέγω и ῥίπτω |
Прим. 6. Adiect. verbalia образуются отъ глагольной основы (съ указанными въ § 47, 4, звуковыми переходами); напр. отъ στρέφ-ω — στρεπτός, отъ γράφω — γραπτός, -τέος 3.
Глаголы на λ, μ, ν, ρ, — плавные, verba liquida
1. Отъ глагольныхъ основъ на λ, ν, ρ образуется основа настоящаго времени приставленіемъ звука ϳ (классъ на ι):
a. Въ основахъ на λ уподобляется ϳ предыдущей λ; напр.
b. Въ основахъ на ν и ρ звукъ ϳ въ видѣ гласной ι переходитъ внутрь основы; напр.
Прим. 1. Нѣкоторые плавные глаг. имѣютъ въ praes. чистую основу (1-ый или неусиленный классъ, § 44, 4): μέν-ω (măneo, остаюсь), δέρ-ω (дер-у, сдираю).
Прим. 2. Основы на μ то относятся къ 1-му (неусиленному) классу, напр. νέμ-ω (удѣляю), то образуютъ основу настоящаго врем., приставляя къ глаг. основѣ согласную ν (носовой классъ): κάμ-ν-ω (устаю), τέμ-ν-ω (рѣжу): см. § 63, 7, 8, и § 65, 18.
2. Futurum act. и med. плавныхъ глаг. образуется отъ глагольной основы: передъ характеромъ времени σ вставляется ε (-έ-σ-ω), какъ соед. гласная [14]; затѣмъ σ, стоящая между двумя гласными выпадаетъ, а сталкивающіяся гласныя (εω) сливаются въ — ῶ, -εῖς и т. д. по образцу слитныхъ глаг. (verba contracta) на — έω (§ 43, 3). Поэтому глаголы на λ μ ν ρ (плавные, verba liquida) образуютъ futurum contractum, которое называется также futurum II или asigmaticum (безъ σ), будущимъ 2-ымъ или несигматическимъ [15], — въ отличіе отъ сигматическаго будущаго, fut. I. sigmaticum (напр. λύ̱-σ-ω, λύ-σ-ομαι).
[14]: Носовые звуки μ и ν не терпятъ послѣ себя σ; поэтому основы на μ и ν, если эти звуки не должны выпасть, нуждаются въ соед. гласной; ихъ примѣру слѣдуютъ здѣсь также основы на λ и ρ, — между тѣмъ какъ въ другихъ случаяхъ сочетанія λσ и ρσ допускаются; напр. ἁλσί, ῥήτορσι, ἤγγελσαι, κεκάθαρσαι, κάθαρσις (но γέν-ε-σις).
[15]: Такое производство буд. врем. на — ῶ, -οῦμαι (= — έω, -έομαι) перешло отъ плавныхъ глаг. также къ другимъ (на — ί̮ζω, см. § 49, 3).
| Praesens | Futurum II activi | Futurum II medii |
|---|---|---|
| βάλλω | βαλῶ | βαλοῦμαι |
| στέλλω | στελῶ | στελοῦμαι |
| ἀγγέλλω | ἀγγελῶ | ἀγγελοῦμαι |
| ἅλλομαι | — | ἁλοῦμαι |
| νέμω | νεμῶ | νεμοῦμαι |
| τείνω | τενῶ | τενοῦμαι |
| φαίνω | φανῶ | φανοῦμαι |
| καθαίρω | καθαρῶ | καθαροῦμαι |
| φθείρω | φθερῶ | φθεροῦμαι |
| κρίνω | κρινῶ | κρινοῦμαι |
| ἀμύνω | ἀμυνῶ | ἀμυνοῦμαι [16] |
[16]: Отличи формы: βάλω и βαλῶ, βαλών и βαλῶν, — и опредѣли двоякое значеніе формъ βαλεῖν и βαλοίμην.
Fut. II спрягается по образцу слитнаго глаг. act. κινῶ (изъ κινέω), med. κινοῦμαι (изъ κινέομαι), см. стр. 78–81. Напр. отъ φαίνω:
fut. II. act.:
ind. φαν-ῶ, -εῖς, -εῖ; — εῖτον, -εῖτον; — οῦμεν, -εῖτε, -οῦσι(ν);
opt. φαν-οίην, -οίης, -οίη (рѣже φαν-οῖμι, -οῖς, -οῖ); — οῖτον, -οίτην; — οῖμεν, -οῖτε, -οῖεν (рѣже — οίητον, -οιήτην, -οίημεν, -οίητε);
inf. φαν-εῖν;
part. φαν-ῶν, -οῦσα, -οῦν; g. — οῦντος, -ούσης.
fut. II med.:
ind. φαν-οῦμαι, -εῖ или — ῇ, -εῖται; — εῖσθον, -εῖσθον; — ούμεθα, -εῖσθε, -οῦνται;
opt. φαν-οίμην, -οῖο, -οῖτο; — οῖσθον, -οίσθην; — οίμεθα, -οῖσθε, -οῖντο;
inf. φαν-εῖσθαι; — part. φαν-ούμενος, η, ον.
3. Aor. I act. и med. плавныхъ глаголовъ образуется отъ глаг. основы. Согласная σ, примкнувшая къ основѣ безъ соединительной гласной, выпадаетъ, — взамѣнъ чего (по § 16, 1, a) удлиняется гласная основы: ᾰ въ η, послѣ ι и ρ въ ᾱ; ε въ ει; ῐ и ῠ въ ῑ и ῡ. Поэтому называемъ этотъ aor. I плавныхъ глаголовъ также несигматическимъ, asigmaticus (безъ σ), въ отличіе отъ сигматическаго aor. I (напр. ἐ-παίδευ-σα, ἐ-παιδευ-σάμην).
Спряженіе этого aor. I act. и med. несигматическаго идетъ совершенно сходно съ сигматическимъ (см. § 45); напр.
Прим. 3. По примѣру αἴρω (поднимаю, у Гомера ἀείρω, съ долгою α въ осн. ἀ̱ρ, изъ ἀερ) удлиняютъ ἅλλομαι (прыгаю, осн. ἁ̮λ) и κερδαίνω (получаю выгоду, осн. κερδαν) ᾰ своей глагольной основы въ aor. не въ η, а въ α: conj. ἄ̱ρω, opt. ἄ̱ραιμι, imp. ἆρον, inf. ἆραι (поднять); ἅ̱λασθαι (прыгнуть); но indic. ἦρα, ἡλάμην (η вслѣдствіе приращенія); ἐκέρδᾱνα (inf. κερδᾶναι); — fut. ἀ̱ρῶ, ἁλοῦμαι, κερδᾰνῶ. — Отъ καθαίρω (очищаю) и σημαίνω (означаю) бываетъ aor. I act. ἐκάθηρα и ἐσήμηνα (рѣдко ἐκάθᾱρα и ἐσήμανα).
4. a. Остальныя времена: perf. I и plusq. I act., perf. и plusq. med., aor. I и fut. I pass., а также adiect. verb. плавныхъ глаголовъ образуются правильно отъ глаг. основы. — Fut. III не встрѣчается отъ плавныхъ гл. (искл. рѣдкое βεβλήσομαι отъ βάλλω). — Напр.
b. Однако, глаголы односложной основы, имѣющіе въ основномъ слогѣ ε, усиливаютъ это ε въ ᾰ (подъемъ), а глаг. κρί̱νω (сужу), κλί̱νω (клоню), τείνω (тяну) выбрасываютъ свое ν:
| Praesens | Основа | Perfectum act. | Perfectum med. | Aor. I pass. | Fut. I pass. | Adj. verb. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ἀγγέλλω | ἀγγελ | ἤγγελκα | ἤγγελμαι | ἠγγέλθην | ἀγγελθήσομαι | ἀγγελτός |
| καθαίρω | καθαρ | κεκάθαρκα | κεκάθαρμαι | ἐκαθάρθην | καθαρθήσομαι | καθαρτός |
| μαίνω | μαν | μέμηνα | — | ἐμάνην | μανήσομαι | — |
| Praesens | Основа | Perf. act. | Perf. med. | Aor. I pass. | Fut. I pass. | Adj. verb. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| σπείρω | σπερ | ἔσπαρκα | ἔσπαρμαι | ἐσπάρην | σπαρήσομαι | σπαρτός |
| στέλλω | στελ | ἔσταλκα | ἔσταλμαι | ἐστάλην | σταλήσομαι | σταλτός |
| τείνω | τεν | τέτακα | τέταμαι | ἐτάθην | ταθήσομαι | τατός |
| κρίνω | κριν | κέκρικα | κέκριμαι | ἐκρίθην | κριθήσομαι | κριτός [17] |
[17]: Такъ же: ἐν-τέλλομαι поручаю: aor. ἐν-ετειλάμην, perf. ἐν-τέταλμαι.
(Δια-)φθείρω: perf. act. I (съ подъемомъ ε осн. φθερ въ ᾰ) — ἔφθαρκα, med. -ἔφθᾰρμαι, adj. v. -φθᾰρτός (см. № 5, b).
Прим. 4. Три глагола: βάλλω, κάμνω (устаю), τέμνω (рѣжу) образуютъ эти времена съ перестановкой (metathesis) и удлиненіемъ основы: βλη вм. βᾰλ, κμη вм. κᾰμ, τμη вм. τεμ; стало быть: βέβληκα, βέβλημαι, ἐβλήθην, βληθήσομαι, — κέκμηκα, — τέτμηκα, τέτμημαι, ἐτμήθην, τμηθήσομαι. Но μένω (остаюсь) и νέμω (удѣляю) приставляютъ ε къ основѣ (классъ на ε, см. § 65, № 17 и 18) и образуютъ: μεμένηκα, — νενέμηκα, νενέμημαι, ἐνεμήθην.
Прим. 5. Perf. II act. образуется отъ слѣд. 6 плавныхъ глаголовъ:
1. ἀπο-κτείνω (убиваю, осн. κτεν) — ἀπ-έκτονα;
2. ἐγείρω (бужу, осн. ἐγερ) — ἐγρήγορα (бодрствую, см. § 59, 2);
3. θάλλω (цвѣту, осн. θᾰλ) — τέθηλα;
4. μαίνομαι (безумствую, осн. μᾰν) — μέμηνα;
5. φαίνω (являю) — рѣдкое perf. I πέφᾰγκα съ переходнымъ значеніемъ (я явилъ, показалъ), II πέφηνα съ неперех. знач. (я явился — являюсь; см. § 68, 5);
6. (δια)φθείρω — рѣдко — ἔφθορα.
Прим. 6. Ἀπο-κτείνω (осн. κτεν) спрягается: fut. II. ἀπο-κτενῶ; aor. I ἀπ-έκτεινα (aor. II ἔκτᾰνον и ἔκτᾰν у поэтовъ, см. § 54, пр.); — недостающее pass. замѣняется глаголомъ ἀπο-θνήσκω (умираю, § 64, 15, напр. ἀπ-έθανεν (aor. II) ὑπʼ αὐτοῦ, онъ умеръ отъ руки его = былъ убитъ имъ.
Прим. 7. Perf. med. (pass.) основъ на — ν спрягается слѣд. образомъ:
φαίνω, осн. φᾰν; τείνω, осн. τεν; ἡδύ̱νω (услащаю), осн. ἡδῠν; κρί̱νω, осн. κρῐ(ν):
2-е л. ед. ч. (πέφανσαι…) не встрѣчается; imp. πέφᾰν-σο, -θω…; plusq. ἐπεφά̮σμην, ἐπέφαντο…, πεφασμένοι ἦσαν.
Характеръ основы ν выпадаетъ передъ звукомъ μ личнаго окончанія, а затѣмъ вставляется σ, какъ при verba pura съ краткою гласной: πέφᾰσμαι какъ ἔσπᾰσμαι. Двѣ основы на — ῠν уподобляютъ свое ν согласной μ личнаго окончанія: παρ-ώξυμμαι (παρ-οξύνω поощряю), ᾔσχυμμαι (αἰσχύνω пристыжаю).
При встрѣчѣ согласныхъ νσθ, также λσθ, ρσθ выпадаетъ σ (§ 16, 1, b); стало-быть: πέφανθε, — ἐσφάλθαι (σφάλλω), δι-εσπάρθαι (δια-σπείρω) inf. perf. med.
5. a. Слѣд. 5 плавныхъ гл. имѣютъ одинъ aor. II act. и med.:
| praes. | осн. | aor. | imperf. |
|---|---|---|---|
| βάλλω | βαλ | ἔβαλον — бросил, -бил | ἔβαλλον — бросал |
| (κατα-)καίω | καῑ | (κατ-)ἔκανον — губил | (κατ-)ἔκαιον — убывал |
| ἐγείρομαι § 68, 4 | ἐγ(ε)ρ | ἠγρόμην — проснулся | ἠγειρόμην — просыпался |
| κάμνω § 63, 7 | καμ | ἔκαμον — стал | ἔκαμνον — уставал |
| τέμνω § 63, 8 | τεμ | ἔτεμον — отрезал | ἔτεμνον — резал |
b. Aor. II и fut. II pass. употребляется только отъ слѣдующихъ плавныхъ глаголовъ:
| praes. | осн. | aor. II pass. | fut. II pass. |
|---|---|---|---|
| μαίνομαι — безумствую | μαν | ἐμάνην (§ 67, 3) | (μανήσομαι) |
| φαίνομαι — являюсь | φαν | ἐφάνην (§ 68. 5) | φανήσομαι |
| σφάλλω — сбиваю | σφαλ | ἐσφάλην | σφαλήσομαι |
| στέλλω — отправляю | στελ | ἐστάλην (§ 50. 4) | (σταλήσομαι) |
| δέρω — сдираю | δερ | ἐδάρην (§ 50. 4) | (δαρήσομαι) |
| κείρω — стригу | κερ | ἐκάρην (§ 50. 4) | (καρήσομαι) |
| σπείρω — сею | σπερ | ἐσπάρην (§ 50. 4) | (σπαρήσομαι) |
| φθείρω — порчу, гублю | φθερ | ἐφθάρην (§ 50. 4) | φθαρήσομαι |
(въ стихахъ стр. 104*.)
Прим. 8. Оба aor. pass. имѣютъ: κλί̱νω клоню (κλῐνῶ, ἔκλῑνα, κέκλῐμαι): aor. I (κατ-)ἐκλί̮-θην, II (κατ-)ἐκλί̮ν-ην наклонился, легъ, съ fut. II (κατα-)κλῐνήσομαι лягу (см. § 67, 4), — и φαίνομαι являюсь: aor. I ἐφά̮νθην я былъ явленъ, показанъ, и II ἐφά̮νην я явился, съ fut. II φᾰνήσομαι явлюсь.
ПОЛНЫЙ ОБРАЗЕЦ СПРЯЖЕНИЯ παιδεύω
Activum
Praesens
Несовершенный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus praesentis | Coniunctivus praesentis | Optativus praesentis | Imperativus praesentis |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | παιδεύ-ω (я воспитываю) | παιδεύ-ω | παιδεύ-οιμι | — |
| S. | 2 | παιδεύ-εις | παιδεύ-ῃς | παιδεύ-οις | παίδευ-ε (воспитывай) |
| S. | 3 | παιδεύ-ει | παιδεύ-ῃ | παιδεύ-οι | παιδευ-έτω |
| D. | 2 | παιδεύ-ετον | παιδεύ-ητον | παιδεύ-οιτον | παιδεύ-ετον |
| D. | 3 | παιδεύ-ετον | παιδεύ-ητον | παιδευ-οίτην | παιδευ-έτων |
| P. | 1 | παιδεύ-ομεν | παιδεύ-ωμεν | παιδεύ-οιμεν | — |
| P. | 2 | παιδεύ-ετε | παιδεύ-ητε | παιδεύ-οιτε | παιδεύ-ετε |
| P. | 3 | παιδεύ-ουσι(ν) | παιδεύ-ωσι(ν) | παιδεύ-οιεν | παιδευ-όντων или παιδευ-έτωσαν |
Неличныя формы Praesentis
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδεύ-ειν (воспитывать) | — | — |
| Participium, Nom. | παιδεύ-ων (воспитывая, -вающій, -вавшій) | παιδεύ-ουσα | παιδεῦ-ον † |
| Participium, Gen. | παιδεύ-οντος | παιδευ-ούσης | παιδεύ-οντος |
Imperfectum
Несовершенный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus imperfecti |
|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-παίδευ-ον (я воспитывалъ) |
| S. | 2 | ἐ-παίδευ-ες |
| S. | 3 | ἐ-παίδευ-ε(ν) |
| D. | 2 | ἐ-παιδεύ-ετον |
| D. | 3 | ἐ-παιδευ-έτην |
| P. | 1 | ἐ-παιδεύ-ομεν |
| P. | 2 | ἐ-παιδεύ-ετε |
| P. | 3 | ἐ-παίδευ-ον |
Futurum I
Несовершенный и совершенный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus futuri I | Optativus futuri I |
|---|---|---|---|
| S. | 1 | παιδεύ-σω (я буду воспитывать, воспитаю) | παιδεύ-σοιμι |
| S. | 2 | παιδεύ-σεις | παιδεύ-σοις |
| S. | 3 | παιδεύ-σει | παιδεύ-σοι |
| D. | 2 | παιδεύ-σετον | παιδεύ-σοιτον |
| D. | 3 | παιδεύ-σετον | παιδευ-σοίτην |
| P. | 1 | παιδεύ-σομεν | παιδεύ-σοιμεν |
| P. | 2 | παιδεύ-σετε | παιδεύ-σοιτε |
| P. | 3 | παιδεύ-σουσι(ν) | παιδεύ-σοιεν |
Неличныя формы Futuri I
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδεύ-σειν | — | — |
| Participium, Nom. | παιδεύ-σων (намѣреваясь (-ющійся) воспит(ыв)ать) | παιδεύ-σουσα | παιδεῦ-σον † |
| Participium, Gen. | παιδεύ-σοντος | παιδευ-σούσης | παιδεύ-σοντος |
Aoristus I
Совершенный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus aoristi I | Coniunctivus aoristi I | Optativus aoristi I | Imperativus aoristi I |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-παίδευ-σα (я воспиталъ) | παιδεύ-σω | παιδεύ-σαιμι | — |
| S. | 2 | ἐ-παίδευ-σας | παιδεύ-σῃς | παιδεύ-σαις, чаще παιδεύ-σειας | παίδευ-σον (воспитай) |
| S. | 3 | ἐ-παίδευ-σε(ν) | παιδεύ-σῃ | παιδεύ-σαι †, чаще παιδεύ-σειε(ν) | παιδευ-σάτω |
| D. | 2 | ἐ-παιδεύ-σατον | παιδεύ-σητον | παιδεύ-σαιτον | παιδεύ-σατον |
| D. | 3 | ἐ-παιδευ-σάτην | παιδεύ-σητον | παιδευ-σαίτην | παιδευ-σάτων |
| P. | 1 | ἐ-παιδεύ-σαμεν | παιδεύ-σωμεν | παιδεύ-σαιμεν | — |
| P. | 2 | ἐ-παιδεύ-σατε | παιδεύ-σητε | παιδεύ-σαιτε | παιδεύ-σατε |
| P. | 3 | ἐ-παίδευ-σαν | παιδεύ-σωσι(ν) | παιδεύ-σαιεν, чаще παιδεύ-σειαν | παιδευ-σάντων или παιδευ-σάτωσαν |
Неличныя формы Aoristi I
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδεῦ-σαι † (воспитать) | — | — |
| Participium, Nom. | παιδεύ-σᾱς (воспитавъ, -вши, -вшій) | παιδεύ-σᾱσα | παιδεῦ-σᾰν † |
| Participium, Gen. | παιδεύ-σαντος | παιδευ-σάσης | παιδεύ-σαντος |
Perfectum I
Слѣдственный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus perfecti I | Coniunctivus perfecti I (рѣдко) | Optativus perfecti I (рѣдко) | Imperativus perfecti I (рѣдко) |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | πε-παίδευ-κα (я воспиталъ = мною воспитано [есть]) | πε-παιδεύ-κω | πε-παιδεύ-κοιμι | — |
| S. | 2 | πε-παίδευ-κας | πε-παιδεύ-κῃς | πε-παιδεύ-κοις | πε-παίδευ-κε [1] |
| S. | 3 | πε-παίδευ-κε(ν) | πε-παιδεύ-κῃ | πε-παιδεύ-κοι | πε-παιδευ-κέτω |
| D. | 2 | πε-παιδεύ-κατον | πε-παιδεύ-κητον | πε-παιδεύ-κοιτον | πε-παιδεύ-κετον |
| D. | 3 | πε-παιδεύ-κατον | πε-παιδεύ-κητον | πε-παιδευ-κοίτην | πε-παιδευ-κέτων |
| P. | 1 | πε-παιδεύ-καμεν | πε-παιδεύ-κωμεν | πε-παιδεύ-κοιμεν | — |
| P. | 2 | πε-παιδεύ-κατε | πε-παιδεύ-κητε | πε-παιδεύ-κοιτε | πε-παιδεύ-κετε |
| P. | 3 | πε-παιδεύ-κασι(ν) | πε-παιδεύ-κωσι(ν) | πε-παιδεύ-κοιεν | πε-παιδευ-κόντων или πε-παιδευ-κέτωσαν |
[1]: Imperat. perf. act. встрѣчается весьма рѣдко, почти только у поэтовъ, отъ глаг. на -μι и неправ.; напр. ἐοικέτω — да будетъ подобенъ, ἑστάτω — да стои́тъ.
Неличныя формы Perfecti I
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | πε-παιδευ-κέναι † | — | — |
| Participium, Nom. | πε-παιδευ-κώς † | πε-παιδευ-κυῖα † | πε-παιδευ-κός † |
| Participium, Gen. | πε-παιδευ-κότος | πε-παιδευ-κυίας | πε-παιδευ-κότος |
Plusquamperfectum I
Слѣдственный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus plusquamperfecti I |
|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-πε-παιδεύ-κη (-κειν) (я воспиталъ = мною было воспитано) |
| S. | 2 | ἐ-πε-παιδεύ-κης (-κεις) |
| S. | 3 | ἐ-πε-παιδεύ-κει (-κειν) |
| D. | 2 | ἐ-πε-παιδεύ-κετον |
| D. | 3 | ἐ-πε-παιδευ-κείτην |
| P. | 1 | ἐ-πε-παιδεύ-κεμεν |
| P. | 2 | ἐ-πε-παιδεύ-κετε |
| P. | 3 | ἐ-πε-παιδεύ-κεσαν |
Формы aor. II act. ἔ-λῐπ-ον — стр. 101; fut. II act. φαν-ῶ — стр. 106. Формы aor. II act. ἔ-λῐπ-ον стр. 101; fut. II act. φαν-ῶ стр. 106. Формы aor. II. med. ἐ-λῐπ-όμην стр. 101; fut. II med. φαν-οῦμαι стр. 107. Формы Aor. II pass. ἐ-κόπ-ην и fut. II pass. κοπ-ήσομαι стр. 101.
Medium
Praesens
Несовершенный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus praesentis | Coniunctivus praesentis | Optativus praesentis | Imperativus praesentis |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | παιδεύ-ομαι (я воспитываю себя) | παιδεύ-ωμαι | παιδευ-οίμην | – |
| S. | 2 | παιδεύ-ει или παιδεύ-ῃ | παιδεύ-ῃ | παιδεύ-οιο | παιδεύ-ου (воспитывай себя) |
| S. | 3 | παιδεύ-εται | παιδεύ-ηται | παιδεύ-οιτο | παιδευ-έσθω |
| D. | 2 | παιδεύ-εσθον | παιδεύ-ησθον | παιδεύ-οισθον | παιδεύ-εσθον |
| D. | 3 | παιδεύ-εσθον | παιδεύ-ησθον | παιδευ-οίσθην | παιδευ-έσθων |
| P. | 1 | παιδευ-όμεθα | παιδευ-ώμεθα | παιδευ-οίμεθα | – |
| P. | 2 | παιδεύ-εσθε | παιδεύ-ησθε | παιδεύ-οισθε | παιδεύ-εσθε |
| P. | 3 | παιδεύ-ονται | παιδεύ-ωνται | παιδεύ-οιντο | παιδευ-έσθων или παιδευ-έσθωσαν |
Неличныя формы Praesentis
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδεύ-εσθαι (воспитывать себя) | – | – |
| Participium, Nom. | παιδευ-όμενος (воспитывая, -вающій, -вавшій себя) | παιδευ-ομένη | παιδευ-όμενον |
Imperfectum
Несовершенный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus imperfecti |
|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-παιδευ-όμην (я воспитывалъ себя) |
| S. | 2 | ἐ-παιδεύ-ου |
| S. | 3 | ἐ-παιδεύ-ετο |
| D. | 2 | ἐ-παιδεύ-εσθον |
| D. | 3 | ἐ-παιδευ-έσθην |
| P. | 1 | ἐ-παιδευ-όμεθα |
| P. | 2 | ἐ-παιδεύ-εσθε |
| P. | 3 | ἐ-παιδεύ-οντο |
Futurum I
Несовершенный и совершенный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus futuri I | Optativus futuri I |
|---|---|---|---|
| S. | 1 | παιδεύ-σομαι (я буду воспитывать, воспитаю себя) | παιδευ-σοίμην |
| S. | 2 | παιδεύ-σει или παιδεύ-σῃ | παιδεύ-σοιο |
| S. | 3 | παιδεύ-σεται | παιδεύ-σοιτο |
| D. | 2 | παιδεύ-σεσθον | παιδεύ-σοισθον |
| D. | 3 | παιδεύ-σεσθον | παιδευ-σοίσθην |
| P. | 1 | παιδευ-σόμεθα | παιδευ-σοίμεθα |
| P. | 2 | παιδεύ-σεσθε | παιδεύ-σοισθε |
| P. | 3 | παιδεύ-σονται | παιδεύ-σοιντο |
Неличныя формы Futuri I
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδεύ-σεσθαι | – | – |
| Participium, Nom. | παιδευ-σόμενος | παιδευ-σομένη | παιδευ-σόμενον |
Aoristus I
Совершенный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus aoristi I | Coniunctivus aoristi I | Optativus aoristi I | Imperativus aoristi I |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-παιδευ-σάμην (я воспиталъ себя) | παιδεύ-σωμαι | παιδευ-σαίμην | – |
| S. | 2 | ἐ-παιδεύ-σω | παιδεύ-σῃ | παιδεύ-σαιο | παίδευ-σαι † (воспитай себя) |
| S. | 3 | ἐ-παιδεύ-σατο | παιδεύ-σηται | παιδεύ-σαιτο | παιδευ-σάσθω |
| D. | 2 | ἐ-παιδεύ-σασθον | παιδεύ-σησθον | παιδεύ-σαισθον | παιδεύ-σασθον |
| D. | 3 | ἐ-παιδευ-σάσθην | παιδεύ-σησθον | παιδευ-σαίσθην | παιδευ-σάσθων |
| P. | 1 | ἐ-παιδευ-σάμεθα | παιδευ-σώμεθα | παιδευ-σαίμεθα | – |
| P. | 2 | ἐ-παιδεύ-σασθε | παιδεύ-σησθε | παιδεύ-σαισθε | παιδεύ-σασθε |
| P. | 3 | ἐ-παιδεύ-σαντο | παιδεύ-σωνται | παιδεύ-σαιντο | παιδευ-σάσθων или παιδευ-σάσθωσαν |
Неличныя формы Aoristi I
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδεύ-σασθαι (воспитать себя) | – | – |
| Participium, Nom. | παιδευ-σάμενος (воспитавъ, -ши, -шій себя) | παιδευ-σαμένη | παιδευ-σάμενον |
Perfectum
Слѣдственный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus perfecti | Coniunctivus perfecti | Optativus perfecti | Imperativus perfecti |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | πε-παίδευ-μαι (я воспиталъ себя = мною воспитано себя) | πε-παιδευ-μένος † ὦ | πε-παιδευ-μένος † εἴην | – |
| S. | 2 | πε-παίδευ-σαι | πε-παιδευ-μένος ᾖς | πε-παιδευ-μένος εἴης | πε-παίδευ-σο |
| S. | 3 | πε-παίδευ-ται | πε-παιδευ-μένος ᾖ | πε-παιδευ-μένος εἴη | πε-παιδεύ-σθω |
| D. | 2 | πε-παίδευ-σθον | πε-παιδευ-μένω ἦτον | πε-παιδευ-μένω εἴητον | πε-παίδευ-σθον |
| D. | 3 | πε-παίδευ-σθον | πε-παιδευ-μένω ἦτον | πε-παιδευ-μένω εἰήτην | πε-παιδεύ-σθων |
| P. | 1 | πε-παιδεύ-μεθα | πε-παιδευ-μένοι ὦμεν | πε-παιδευ-μένοι εἴημεν | – |
| P. | 2 | πε-παίδευ-σθε | πε-παιδευ-μένοι ἦτε | πε-παιδευ-μένοι εἴητε | πε-παίδευ-σθε |
| P. | 3 | πε-παίδευ-νται | πε-παιδευ-μένοι ὦσι(ν) | πε-παιδευ-μένοι εἴησαν | πε-παιδεύ-σθων или πε-παιδεύ-σθωσαν |
Неличныя формы Perfecti
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | πε-παιδεῦ-σθαι † | – | – |
| Participium, Nom. | πε-παιδευ-μένος † | πε-παιδευ-μένη | πε-παιδευ-μένον |
Plusquamperfectum
Слѣдственный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus plusquamperfecti |
|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-πε-παιδεύ-μην (я воспиталъ себя = мною было воспитано себя) |
| S. | 2 | ἐ-πε-παίδευ-σο |
| S. | 3 | ἐ-πε-παίδευ-το |
| D. | 2 | ἐ-πε-παίδευ-σθον |
| D. | 3 | ἐ-πε-παιδεύ-σθην |
| P. | 1 | ἐ-πε-παιδεύ-μεθα |
| P. | 2 | ἐ-πε-παίδευ-σθε |
| P. | 3 | ἐ-πε-παίδευ-ντο |
Форма aor. II med. ἐ-λῐπ-όμην – стр. 101; fut. II med. φαν-οῦμαι – стр. 107.
Passivum
Praesens
Несовершенный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus praesentis | Coniunctivus praesentis | Optativus praesentis | Imperativus praesentis |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | παιδεύ-ομαι (я воспитываемъ, меня воспитываютъ, воспитываюсь) | παιδεύ-ωμαι | παιδευ-οίμην | – |
| S. | 2 | παιδεύ-ει или παιδεύ-ῃ | παιδεύ-ῃ | παιδεύ-οιο | παιδεύ-ου (будь воспитываемъ, пусть воспитываютъ тебя, воспитывайся) |
| S. | 3 | παιδεύ-εται | παιδεύ-ηται | παιδεύ-οιτο | παιδευ-έσθω |
| D. | 2 | παιδεύ-εσθον | παιδεύ-ησθον | παιδεύ-οισθον | παιδεύ-εσθον |
| D. | 3 | παιδεύ-εσθον | παιδεύ-ησθον | παιδευ-οίσθην | παιδευ-έσθων |
| P. | 1 | παιδευ-όμεθα | παιδευ-ώμεθα | παιδευ-οίμεθα | – |
| P. | 2 | παιδεύ-εσθε | παιδεύ-ησθε | παιδεύ-οισθε | παιδεύ-εσθε |
| P. | 3 | παιδεύ-ονται | παιδεύ-ωνται | παιδεύ-οιντο | παιδευ-έσθων или παιδευ-έσθωσαν |
Неличныя формы Praesentis
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδεύ-εσθαι (быть воспитываемымъ, воспитываться) | – | – |
| Participium, Nom. | παιδευ-όμενος (будучи воспитываемъ, -ваясь, -ваемый, -вающійся, -вавшійся) | παιδευ-ομένη | παιδευ-όμενον |
Imperfectum
Несовершенный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus imperfecti |
|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-παιδευ-όμην (я былъ воспитываемъ, меня воспитывали, я воспитывался) |
| S. | 2 | ἐ-παιδεύ-ου |
| S. | 3 | ἐ-παιδεύ-ετο |
| D. | 2 | ἐ-παιδεύ-εσθον |
| D. | 3 | ἐ-παιδευ-έσθην |
| P. | 1 | ἐ-παιδευ-όμεθα |
| P. | 2 | ἐ-παιδεύ-εσθε |
| P. | 3 | ἐ-παιδεύ-οντο |
Perfectum
Слѣдственный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus perfecti | Coniunctivus perfecti | Optativus perfecti | Imperativus perfecti |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | πε-παίδευ-μαι (я воспитанъ, я воспитался) | πε-παιδευ-μένος † ὦ | πε-παιδευ-μένος † εἴην | – |
| S. | 2 | πε-παίδευ-σαι | πε-παιδευ-μένος ᾖς | πε-παιδευ-μένος εἴης | πε-παίδευ-σο |
| S. | 3 | πε-παίδευ-ται | πε-παιδευ-μένος ᾖ | πε-παιδευ-μένος εἴη | πε-παιδεύ-σθω |
| D. | 2 | πε-παίδευ-σθον | πε-παιδευ-μένω ἦτον | πε-παιδευ-μένω εἴητον | πε-παίδευ-σθον |
| D. | 3 | πε-παίδευ-σθον | πε-παιδευ-μένω ἦτον | πε-παιδευ-μένω εἰήτην | πε-παιδεύ-σθων |
| P. | 1 | πε-παιδεύ-μεθα | πε-παιδευ-μένοι ὦμεν | πε-παιδευ-μένοι εἴημεν | – |
| P. | 2 | πε-παίδευ-σθε | πε-παιδευ-μένοι ἦτε | πε-παιδευ-μένοι εἴητε | πε-παίδευ-σθε |
| P. | 3 | πε-παίδευ-νται | πε-παιδευ-μένοι ὦσι(ν) | πε-παιδευ-μένοι εἴησαν | πε-παιδεύ-σθων или πε-παιδεύ-σθωσαν |
Неличныя формы Perfecti
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | πε-παιδεῦ-σθαι † (быть воспитаннымъ) | – | – |
| Participium, Nom. | πε-παιδευ-μένος † (воспитанный) | πε-παιδευ-μένη | πε-παιδευ-μένον |
Plusquamperfectum
Слѣдственный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus plusquamperfecti |
|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-πε-παιδεύ-μην (я былъ воспитаннымъ, я воспитался) |
| S. | 2 | ἐ-πε-παίδευ-σο |
| S. | 3 | ἐ-πε-παίδευ-το |
| D. | 2 | ἐ-πε-παίδευ-σθον |
| D. | 3 | ἐ-πε-παιδεύ-σθην |
| P. | 1 | ἐ-πε-παιδεύ-μεθα |
| P. | 2 | ἐ-πε-παίδευ-σθε |
| P. | 3 | ἐ-πε-παίδευ-ντο |
Aoristus I
Совершенный видъ; историческое время.
| Число | Лицо | Indicativus aoristi I | Coniunctivus aoristi I | Optativus aoristi I | Imperativus aoristi I |
|---|---|---|---|---|---|
| S. | 1 | ἐ-παιδεύ-θην (я былъ воспитанъ, меня воспитали, я воспитался) | παιδευ-θῶ † | παιδευ-θείην | – |
| S. | 2 | ἐ-παιδεύ-θης | παιδευ-θῇς | παιδευ-θείης | παιδευ-θῆτι (будь воспитанъ, да воспитаютъ тебя, воспитайся) |
| S. | 3 | ἐ-παιδεύ-θη | παιδευ-θῇ | παιδευ-θείη | παιδευ-θήτω |
| D. | 2 | ἐ-παιδεύ-θητον | παιδευ-θῆτον | παιδευ-θείητον, чаще παιδευ-θεῖτον | παιδευ-θῆτον |
| D. | 3 | ἐ-παιδευ-θήτην | παιδευ-θῆτον | παιδευ-θειήτην, чаще παιδευ-θείτην | παιδευ-θήτων |
| P. | 1 | ἐ-παιδεύ-θημεν | παιδευ-θῶμεν | παιδευ-θείημεν, чаще παιδευ-θεῖμεν | – |
| P. | 2 | ἐ-παιδεύ-θητε | παιδευ-θῆτε | παιδευ-θείητε, чаще παιδευ-θεῖτε | παιδευ-θῆτε |
| P. | 3 | ἐ-παιδεύ-θησαν | παιδευ-θῶσι(ν) | παιδευ-θείησαν, чаще παιδευ-θεῖεν | παιδευ-θέντων или παιδευ-θήτωσαν |
Неличныя формы Aoristi I
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδευ-θῆναι † (быть воспитану, воспитаться) | – | – |
| Participium, Nom. | παιδευ-θείς † (будучи воспитанъ, воспитанный, воспитавшись, воспитавшійся) | παιδευ-θεῖσα † | παιδευ-θέν † |
| Participium, Gen. | παιδευ-θέντος | παιδευ-θείσης | παιδευ-θέντος |
Futurum I
Несовершенный и совершенный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus futuri I | Optativus futuri I |
|---|---|---|---|
| S. | 1 | παιδευ-θήσομαι (я буду воспитываемъ – воспитанъ, меня будутъ воспитывать – воспитаютъ, буду воспитываться, воспитаюсь) | παιδευ-θησοίμην |
| S. | 2 | παιδευ-θήσει или παιδευ-θήσῃ | παιδευ-θήσοιο |
| S. | 3 | παιδευ-θήσεται | παιδευ-θήσοιτο |
| D. | 2 | παιδευ-θήσεσθον | παιδευ-θήσοισθον |
| D. | 3 | παιδευ-θήσεσθον | παιδευ-θησοίσθην |
| P. | 1 | παιδευ-θησόμεθα | παιδευ-θησοίμεθα |
| P. | 2 | παιδευ-θήσεσθε | παιδευ-θήσοισθε |
| P. | 3 | παιδευ-θήσονται | παιδευ-θήσοιντο |
Неличныя формы Futuri I
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | παιδευ-θήσεσθαι | – | – |
| Participium, Nom. | παιδευ-θησόμενος | παιδευ-θησομένη | παιδευ-θησόμενον |
Futurum III
Слѣдственный видъ; главное время.
| Число | Лицо | Indicativus futuri III | Optativus futuri III |
|---|---|---|---|
| S. | 1 | πε-παιδεύ-σομαι (я буду воспитаннымъ, воспитаюсь) | πε-παιδευ-σοίμην |
| S. | 2 | πε-παιδεύ-σει или πε-παιδεύ-σῃ | πε-παιδεύ-σοιο |
| S. | 3 | πε-παιδεύ-σεται | πε-παιδεύ-σοιτο |
| D. | 2 | πε-παιδεύ-σεσθον | πε-παιδεύ-σοισθον |
| D. | 3 | πε-παιδεύ-σεσθον | πε-παιδευ-σοίσθην |
| P. | 1 | πε-παιδευ-σόμεθα | πε-παιδευ-σοίμεθα |
| P. | 2 | πε-παιδεύ-σεσθε | πε-παιδεύ-σοισθε |
| P. | 3 | πε-παιδεύ-σονται | πε-παιδεύ-σοιντο |
Неличныя формы Futuri III
| Форма | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ |
|---|---|---|---|
| Infinitivus | πε-παιδεύ-σεσθαι | – | – |
| Participium, Nom. | πε-παιδευ-σόμενος | πε-παιδευ-σομένη | πε-παιδευ-σόμενον |
Форма Aor. II pass. ἐ-κόπ-ην и fut. II pass. κοπ-ήσομαι – стр. 101.
Adiectiva verbalia
| № | Мужской родъ | Женскій родъ | Средній родъ | Значеніе |
|---|---|---|---|---|
| 1 | παιδευ-τός † | παιδευ-τή | παιδευ-τόν | кого (что́) можно воспит(ыв)ать; воспитанный |
| 2 | παιδευ-τέος † | παιδευ-τέα | παιδευ-τέον | educandus, a, um; кого (что́) надо (должно, слѣдуетъ) воспитывать – воспитать; долженствующій быть воспитываемымъ – воспитаннымъ – воспитываться – воспитаться |
Повторительный обзор образования времен правильных глаголов
I. Verba pura (vocalia)
Praesens, основа, Futurum и Aoristus A./M.
| № | Praesens: форма, значеніе и примѣчанія | Основа | Futurum A./M. | Aoristus A./M. |
|---|---|---|---|---|
| 1 | βουλεύω – совѣтую imperf.: ἐβούλευον | βουλευ | βουλεύσω, -σομαι | ἐβούλευσα, -σάμην |
| 2 | νικάω – побѣждаю | νικη | νικήσω | ἐνίκησα |
| 3 | δράω – дѣйствую § 48 съ пр. 6 | δρα | δρά̱σω | ἔδρᾱσα |
| 4 | σπάω – тащу § 48, 2 | σπᾰ | σπά̱σω | ἔσπᾱσα |
| 5 | ποιέω – дѣлаю | ποιη | ποιήσω | ἐποίησα |
| 6 | τελέω – совершаю | τελε | τελῶ § 49, 2 | ἐτέλεσα § 48, 2 |
| 7 | δουλόω – порабощаю | δουλω | δουλώσω | ἐδούλωσα |
| 8 | ἀκούω – слышу (τινός, τι) | ἀκου | ἀκούσομαι § 49, 4 | ἤκουσα |
| 9 | καίω – жгу § 49, 1 | καυ | καύσω | ἔκαυσα |
Perfectum A., Perfectum M./P., Aoristus P. и Adiectivum verbale
| № | Perfectum A. | Perfectum M./P. | Aoristus P. | Adj. v. |
|---|---|---|---|---|
| 1 | βεβούλευκα plusq. ἐβεβουλεύκη | βεβούλευμαι plusq. ἐβεβουλεύμην | ἐβουλεύθην fut. P. βουλευθήσομαι | βουλευτέον βουλευτός |
| 2 | νενίκηκα | νενίκημαι | ἐνικήθην | νικητέον |
| 3 | δέδρᾱκα | δέδρᾱμαι | ἐδράσθην § 48, пр. 6 | δραστός |
| 4 | ἔσπᾱκα | ἔσπᾰσμαι | ἐσπάσθην | σπαστός |
| 5 | πεποίηκα | πεποίημαι | ἐποιήθην | ποιητός |
| 6 | τετέλεκα | τετέλεσμαι | ἐτελέσθην | τελεστός |
| 7 | δεδούλωκα | δεδούλωμαι | ἐδουλώθην | δουλωτός |
| 8 | ἀκήκοα § 59, 2 | ἤκουσμαι § 48, 3 | ἠκούσθην | ἀκουστός |
| 9 | κέκαυκα | κέκαυμαι | ἐκαύθην | ἄ-καυστος |
II. Verba impura (consonantia)
a. Verba muta
Praesens, основа, Futurum и Aoristus A./M.
| № | Praesens: форма, значеніе и примѣчанія | Основа | Futurum A./M. | Aoristus A./M. |
|---|---|---|---|---|
| 10 | γράφω – пишу | γραφ | γράψω | ἔγραψα |
| 11 | πέμπω – посылаю | πεμπ | πέμψω | ἔπεμψα |
| 12 | βλάπτω – врежу (τινά кому) | βλᾰβ | βλάψω | ἔβλᾰψα |
| 13 | θάπτω – погребаю | τᾰφ | θάψω | ἔθᾰψα |
| 14 | κλέπτω – краду | κλεπ | κλέψω и -ομαι | ἔκλεψα |
| 15 | τρέπω – обращаю | τρεπ | τρέψω | I. ἔτρεψα (II. ἔτραπον) |
| 16 | τρέφω – питаю | τρεφ | θρέψω | ἔθρεψα |
| 17 | διώκω – преслѣдую | διωκ | διώξω и -ομαι § 67, 1 | ἐδίωξα |
| 18 | τάττω – устраиваю | τᾰγ | τάξω | ἔταξα |
| 19 | ὀρύττω – рою, копаю | ὀρῠχ | ὀρύξω | ὤρυξα |
| 20 | ἄγω – веду, везу | ἀγ | ἄξω | ἤγαγον § 60, 2 |
| 21 | ψεύδω – обманываю | ψευδ | ψεύσω | ἔψευσα |
| 22 | σκευάζω – готовлю | σκευαδ | σκευάσω | ἐσκεύασα |
| 23 | κομίζω – несу | κομῐδ | κομῐῶ § 49, 3 | ἐκόμισα |
| 24 | σχίζω – раскалываю | σχῐδ | σχίσω | ἔσχισα |
| 25 | πλάττω – ваяю § 44, пр. 2 | πλᾰτ | πλάσω | ἔπλασα |
| 26 | πείθω – убѣждаю | πειθ | πείσω | ἔπεισα |
Perfectum A., Perfectum M./P., Aoristus P. и Adiectivum verbale
| № | Perfectum A. | Perfectum M./P. | Aoristus P. | Adj. v. |
|---|---|---|---|---|
| 10 | γέγρᾰφα § 46, 3, a | γέγρᾰμμαι | ἐγράφην § 50, 5, d | γρᾰπτός |
| 11 | πέπομφα § 49, 6, a | πέπεμμαι § 49, 6, a | ἐπέμφθην | πεμπτός |
| 12 | βέβλᾰφα § 46, 3, b | βέβλᾰμμαι | (I. ἐβλάφθην) II. ἐβλάβην | βλᾰπτός |
| 13 | – | τέθᾰμμαι | ἐτάφην | θᾰπτός |
| 14 | κέκλοφα § 49, 6, a | κέκλεμμαι § 49, 6, a | ἐκλάπην § 50, 5, d | κλεπτός |
| 15 | τέτροφα § 49, 6, a | τέτρᾰμμαι § 49, 6, a | (I. ἐτρέφθην) II. ἐτράπην | τρεπτός |
| 16 | τέτροφα § 49, 6, a | τέθρᾰμμαι § 49, 6, a | (I. ἐθρέφθην) II. ἐτράφην | θρεπτός |
| 17 | δεδίωχα § 46, 3, b | δεδίωγμαι | ἐδιώχθην | διωκτός |
| 18 | τέταχα § 46, 3, b | τέταγμαι | ἐτάχθην | τακτός |
| 19 | ὀρώρυχα § 59, 2 | ὀρώρυγμαι | ὠρύχθην | ὀρυκτός |
| 20 | ἦχα § 46, 3, b | ἦγμαι | ἤχθην | ἀκτός |
| 21 | – | ἔψευσμαι | ἐψεύσθην | ψευστός |
| 22 | ἐσκεύακα | ἐσκεύασμαι | ἐσκευάσθην | σκευαστός |
| 23 | κεκόμικα | κεκόμισμαι | ἐκομίσθην | κομιστός |
| 24 | – | ἔσχισμαι | ἐσχίσθην | σχιστός |
| 25 | πέπλακα | πέπλασμαι | ἐπλάσθην | πλαστός |
| 26 | I. πέπεικα II. πέποιθα | πέπεισμαι | ἐπείσθην | πειστέον |
b. Verba liquida (§ 51)
Praesens, основа, Futurum и Aoristus A./M.
| № | Praesens: форма, значеніе и примѣчанія | Основа | Futurum A./M. | Aoristus A./M. |
|---|---|---|---|---|
| 27 | δέρω – сдираю | δερ | δερῶ | ἔδειρα |
| 28 | σπείρω – сѣю | σπερ | σπερῶ | ἔσπειρα |
| 29 | αἴρω – поднимаю | ᾱρ (ἀερ) | ᾱρῶ | ἦρα (ἆραι) |
| 30 | φαίνω – являю § 68, 5 | φᾰν | φᾰνῶ | ἔφηνα |
| 31 | μιαίνω – оскверняю | μιᾰν | μιᾰνῶ | ἐμίᾱνα |
| 32 | ἀγγέλλω – возвѣщаю | ἀγγελ | ἀγγελῶ | ἤγγειλα |
| 33 | κρίνω – сужу | κρῐν и κρῐ | κρῐνῶ | ἔκρῑνα |
| 34 | τείνω – тяну | τεν и τᾰ | τενῶ | ἔτεινα |
| 35 | βάλλω – бросаю | βᾰλ и βλη | βᾰλῶ | ἔβᾰλον |
| 36 | ἐγείρω – бужу § 68, 4 | ἐγερ | ἐγερῶ | A. ἤγειρα (M. ἠγειράμην) |
Perfectum A., Perfectum M./P., Aoristus P. и Adiectivum verbale
| № | Perfectum A. | Perfectum M./P. | Aoristus P. | Adj. v. |
|---|---|---|---|---|
| 27 | δέδαρκα | δέδαρμαι | ἐδάρην | δαρτός (δρατός) |
| 28 | ἔσπαρκα | ἔσπαρμαι | ἐσπάρην | σπαρτός |
| 29 | ἦρκα | ἦρμαι | ἤρθην | ἀρτέον |
| 30 | I. πέφᾰγκα II. πέφηνα | πέφᾰσμαι | I. ἐφάνθην II. ἐφάνην | (ἄ-φαντος) |
| 31 | μεμίᾱγκα | μεμίᾱσμαι | ἐμιάνθην | (ἄ-μίαντος) |
| 32 | ἤγγελκα | ἤγγελμαι | ἠγγέλθην | ἀγγελτός |
| 33 | κέκρῐκα | κέκρῐμαι | ἐκρίθην | κρῐτός |
| 34 | τέτᾰκα | τέτᾰμαι | ἐτάθην | τᾰτός |
| 35 | βέβληκα | βέβλημαι | ἐβλήθην | βλητός |
| 36 | II. ἐγρήγορα § 59, 2 | – | ἠγέρθην | ἐγερτέος |
II. ГЛАГОЛЫ НА -μι
(§ 52-56)
Предварительныя замѣчанія
1. Глаголы на — μι отличаются отъ глаг. на — ω только тремя временами, именно: спряженіемъ praesens-а, imperfect-а и aor. II activi и medii. Въ названныхъ временахъ они приставляютъ личныя окончанія къ основѣ прямо, т.-е. безъ соединительной гласной.
2. Личныя окончанія этого спряженія вообще — обыкновенныя. Особенно должно замѣтить слѣдующее:
a. Indicativus. Ед. ч. praes. ind. act. имѣетъ слѣд. личныя оконч.: 1. -μι, 2. -ς (вм. — σι); 3. -σι (вм. — τι); напр. τίθη-μι, τίθη-ς, τίθη-σι. Въ 3. л. мн. ч. вставляется гласная α передъ первоначальнымъ окон. — ντι; это — αντι, однако, всегда переходило въ — ᾱσι (срав. παιδεύ-ουσι изъ παιδευ-οντι), напр. τιθέ-ᾱσι. Конечная гласная основы — α сливается съ этою α въ ᾱ: изъ ἱστά-ᾱσι будетъ ἱστᾶσι. Окончаніе 3-го л. мн. ч. imperf. и aor. II act. бываетъ — σαν, напр. ἐ-τίθε-σαν.
b. Optativus. Въ optat. act. бываетъ примѣтою наклоненія ιη (см. § 43, 6, и § 47, 2), которое непосредственно примыкаетъ къ основѣ; изъ τιθε-ίην будетъ τιθείην. Въ optat. med. примѣтою наклоненія бываетъ одна ι, а удареніе не переходитъ лѣвѣе примѣты наклоненія: τιθεῖο. — Объ opt. глаг. на — νυμι см. § 55.
c. Imperativus. 2-ое лицо ед. ч. imperat. praes. act. образуется по примѣру глаг. слитныхъ, стало-быть: τίθει (какъ κίνει), ἵστη (какъ πείνη), δίδου (какъ δήλου); напротивъ, въ aor. II бываетъ то — θι: στῆ-θι, то — σ: θές, δός.
d. Infinitivus. Въ inf. act. приставляется окончаніе — ναι (§ 41, 8): въ praes. къ краткой конечной гласной основы, съ paroxytonon, въ aor. II къ удлиненной, съ properispomenon; стало-быть: τιθέναι — θεῖ-ναι, ἱστά̱-ναι — στῆναι, διδό-ναι — δοῦ-ναι.
e. Participium. Въ part. act. приставляется ντ непосредственно къ основѣ, а им. ед. ч. муж. р. образуется сигматически съ oxytonon: praes. διδούς, род. διδό-ντ-ος; aor. δούς, род. δό-ντ-ος.
f. Coniunctivus, какъ act., такъ и med. всѣхъ глаг. на — μι спрягается по обыкн. спряженію, т.-е. конечная гласная основы сливается съ удлиненными соедин. гласными; поэтому изъ τι-θέ-ο-μεν — τιθῶμεν, изъ διδό-ῃς — διδῷς (не δίδοις), изъ ἱστά-ῃς — ἱστῇς (какъ πεινῇς); изъ θέ-ω — θῶ, изъ ἑ-ω — ὧ, изъ στά-ω — στῶ, изъ δό-ω — δῶ.
3. Въ ед. ч. indic. act. названныхъ трехъ временъ удлиняется краткая гласная основы, именно ε и ᾰ въ η, ο въ ω, ῠ въ ῡ: 1-ое л. мн. ч. τίθε-μεν, но 1-ое л. ед. ч. τίθη-μι. Aor. II ἔστην (отъ ἵστημι) удерживаетъ долгую гласную во всемъ indic. и imperat.
4. Глаголы на — μι раздѣляются на слѣд. разряды:
a. Двухъ-основные, которыхъ praes. и imperf. производятся отъ особой основы несовершеннаго вида (настоящаго времени); эта основа образуется отъ глагольной:
α. посредствомъ удвоенія съ гласною ι въ praes. и imperf.; напр. глаг. осн. θε, осн. наст. врем. τι-θε (τί-θη-μι); глаг. осн. δο, осн. наст. вр. δι-δο (δί-δω-μι); глаг. осн. στᾰ, осн. наст. вр. σι-στᾰ, вм. ἱ-στᾰ (ἵ-στη-μι, лат. si-sto, см. § 60, 1, a); глаг. осн. ἑ, осн. наст. вр. ϳι-ϳε, вм. ἱ-ε (ἵ-η-μι); — § 53 и 54, 1; — или
β. приставленіемъ слога νῡ̆ въ praes. и imperf. (носовой классъ, § 63, g): глаг. осн. δεικ, осн. наст. δεικ-νῡ̆ — δείκ-νῡ-μι. Если глагольная основа оканчивается на гласную, то ν удвоивается: глаг. осн. κερᾱ, осн. наст. κερᾱ-ννῡ̆ — κερά̱-ννῡ-μι; — § 55; —
b. Одно-основные глаголы, какъ: φη-μί, εἰ-μί и др., имѣютъ одну основу для всѣхъ временъ — § 56.
5. Греч. спряженію на — ω соотвѣтствуетъ русское спряженіе на — у или — ю: παιδεύ-ω — клад-у, говорю; греч. спряженію на — μι — русское на — мь: δί-δω-μι, εἰ-μί (ἐσ-μι) — дамъ, есмь; на — νυ-μι = рус. на — ну-ть: δείκ-νυ-μι, ἔ-δειξα (ἔ-δεικ-σα) — гиб-ну-ть, по-гиб-(л)ъ.
A. Глаголы на -μι съ удвоеніемъ въ настоящемъ времени
| Глагол | Значение | Глаг. осн. | Осн. наст. |
|---|---|---|---|
| τίθημι | кладу | θε* | τι-θε |
| ἵημι | пускаю | ἐ* | ἱ-ε |
| ἵστημι | ставлю | στα* | ἱ-στᾰ̆ |
| δίδωμι | даю | δο* | δι-δο |
(*) Отсюда: τὸ θέ-μα, ἡ θέ-σις положение, ἡ ὑπο-θέ-σις основание, предположение, ὁ θε-σμός, ἡ θέ-μις постановление, законъ, ἡ ἀπο-θή-κη складъ, ἡ ὑπο-θή-κη залогъ, ἡ συν-θή-κη договоръ, τὸ ἀνά-θη-μα возложеніе, пожертвованіе; — ἡ σύν-ε-σις пониманіе, συν-ε-τός разумный; — ἡ στά-σις восстаніе, ἡ ἀπο-στα-σις отпаденіе, ὁ στα-θμός стоянка (станція), ἡ στη-λή столбъ, τὸ σύ-στη-μα со-ставъ; — ἡ δό-σις даяніе (дова), τὸ δῶ-ρον даръ, ὁ προ-δό-της пре-да-тель.
Activum
Indicativus praesentis
| Число и лицо | τίθημι кладу, полагаю | ἵημι пускаю | ἵστημι ставлю | δίδωμι даю |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
| S. 2 | τίθης | ἵης | ἵστης | δίδως |
| S. 3 | τίθησι(ν) | ἵησι(ν) | ἵστησι(ν) | δίδωσι(ν) |
| D. 2 | τίθετον | ἵετον | ἵστᾰτον | δίδοτον |
| D. 3 | τίθετον | ἵετον | ἵστᾰτον | δίδοτον |
| Pl. 1 | τίθεμεν | ἵεμεν | ἵστᾰμεν | δίδομεν |
| Pl. 2 | τίθετε | ἵετε | ἵστᾰτε | δίδοτε |
| Pl. 3 | τιθέᾱσι(ν) | ἱᾶσι(ν) | ἱστᾶσι(ν) | διδόᾱσι(ν) |
Imperfectum
| Число и лицо | τίθημι я клалъ, полагалъ | ἵημι я пускалъ | ἵστημι я ставилъ | δίδωμι я давалъ |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | ἐτίθην | ἵην | ἵστην | ἐδίδουν |
| S. 2 | ἐτίθεις | ἵεις | ἵστης | ἐδίδους |
| S. 3 | ἐτίθει | ἵει | ἵστη | ἐδίδου |
| D. 2 | ἐτίθετον | ἵετον | ἵστᾰτον | ἐδίδοτον |
| D. 3 | ἐτιθέτην | ἱέτην | ἱστᾰ́την | ἐδιδότην |
| Pl. 1 | ἐτίθεμεν | ἵεμεν | ἵστᾰμεν | ἐδίδομεν |
| Pl. 2 | ἐτίθετε | ἵετε | ἵστᾰτε | ἐδίδοτε |
| Pl. 3 | ἐτίθεσαν | ἵεσαν | ἵστᾰσαν | ἐδίδοσαν |
Indicativus aoristi
τίθημι, ἵημι и δίδωμι
| Число и лицо | τίθημι я положилъ | ἵημι я пустилъ | δίδωμι я далъ |
|---|---|---|---|
| S. 1 | I. ἔθηκα | I. ἧκα | I. ἔδωκα |
| S. 2 | ἔθηκας | ἧκας | ἔδωκας |
| S. 3 | ἔθηκε(ν) | ἧκε(ν) | ἔδωκε(ν) |
| D. 2 | II. ἔθετον | II. εἷτον | II. ἔδοτον |
| D. 3 | ἐθέτην | εἵτην | ἐδότην |
| Pl. 1 | ἔθεμεν | εἷμεν | ἔδομεν |
| Pl. 2 | ἔθετε | εἷτε | ἔδοτε |
| Pl. 3 | ἔθεσαν | εἷσαν | ἔδοσαν |
ἵστημι
| Число и лицо | Aoristus I я поставилъ, остановилъ | Aoristus II я поставилъ себя ⇒ сталъ, остановился |
|---|---|---|
| S. 1 | ἔστησα | ἔστην |
| S. 2 | ἔστησας | ἔστης |
| S. 3 | ἔστησε(ν) | ἔστη |
| D. 2 | ἐστήσατον | ἔστητον |
| D. 3 | ἐστησάτην | ἐστήτην |
| Pl. 1 | ἐστήσαμεν | ἔστημεν |
| Pl. 2 | ἐστήσατε | ἔστητε |
| Pl. 3 | ἔστησαν | ἔστησαν |
Другие формы aoristus I от ἵστημι
| Наклонение или форма | Форма и значение |
|---|---|
| Coniunctivus | στήσω |
| Optativus | στήσαιμι |
| Imperativus | στῆσον — поставь |
| Infinitivus | στῆσαι — поставить |
| Participium | στήσας — поставивъ, -ши, -шій |
Medium (et passivum)
Indicativus praesentis medii et passivi
| Число и лицо | τίθεμαι | ἵεμαι пускаюсь, стремлюсь, бросаюсь | ἵσταμαι ставлю себя (себѣ, свое), становлюсь; pass. меня ставятъ | δίδομαι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | τίθεμαι | ἵεμαι | ἵστᾰμαι | δίδομαι |
| S. 2 | τίθεσαι | ἵεσαι | ἵστᾰσαι | δίδοσαι |
| S. 3 | τίθεται | ἵεται | ἵστᾰται | δίδοται |
| D. 2 | τίθεσθον | ἵεσθον | ἵστᾰσθον | δίδοσθον |
| D. 3 | τίθεσθον | ἵεσθον | ἵστᾰσθον | δίδοσθον |
| Pl. 1 | τιθέμεθα | ἱέμεθα | ἱστᾰ́μεθα | διδόμεθα |
| Pl. 2 | τίθεσθε | ἵεσθε | ἵστᾰσθε | δίδοσθε |
| Pl. 3 | τίθενται | ἵενται | ἵστᾰνται | δίδονται |
Imperfectum medii et passivi
| Число и лицо | τίθεμαι | ἵεμαι | ἵσταμαι я ставилъ себя (себѣ, свое), становился; pass. меня ставили | δίδομαι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | ἐτιθέμην | ἱέμην | ἱστᾰ́μην | ἐδιδόμην |
| S. 2 | ἐτίθεσο | ἵεσο | ἵστᾰσο | ἐδίδοσο |
| S. 3 | ἐτίθετο | ἵετο | ἵστᾰτο | ἐδίδοτο |
| D. 2 | ἐτίθεσθον | ἵεσθον | ἵστᾰσθον | ἐδίδοσθον |
| D. 3 | ἐτιθέσθην | ἱέσθην | ἱστᾰ́σθην | ἐδιδόσθην |
| Pl. 1 | ἐτιθέμεθα | ἱέμεθα | ἱστᾰ́μεθα | ἐδιδόμεθα |
| Pl. 2 | ἐτίθεσθε | ἵεσθε | ἵστᾰσθε | ἐδίδοσθε |
| Pl. 3 | ἐτίθεντο | ἵεντο | ἵστᾰντο | ἐδίδοντο |
Indicativus aoristi medii
Aoristus II
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | πρίαμαι я купилъ | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | ἐθέμην | εἵμην | ἐπριάμην [2] | ἐδόμην |
| S. 2 | ἔθου | εἷσο | ἐπρίω | ἔδου |
| S. 3 | ἔθετο | εἷτο | ἐπρίατο | ἔδοτο |
| D. 2 | ἔθεσθον | εἷσθον | ἐπρίασθον | ἔδοσθον |
| D. 3 | ἐθέσθην | εἵσθην | ἐπριάσθην | ἐδόσθην |
| Pl. 1 | ἐθέμεθα | εἵμεθα | ἐπριάμεθα | ἐδόμεθα |
| Pl. 2 | ἔθεσθε | εἷσθε | ἐπρίασθε | ἔδοσθε |
| Pl. 3 | ἔθεντο | εἷντο | ἐπρίαντο | ἔδοντο |
[2]: Praes. ὠνέομαι — покупаю; см. § 66, № 18.
Aoristus I от ἵστημι
| Число и лицо | Форма |
|---|---|
| S. 1 | ἐστησάμην [1] |
| S. 2 | ἐστήσω |
| S. 3 | ἐστήσατο |
| D. 2 | ἐστήσασθον |
| D. 3 | ἐστησάσθην |
| Pl. 1 | ἐστησάμεθα |
| Pl. 2 | ἐστήσασθε |
| Pl. 3 | ἐστήσαντο |
[1]: «Я памятникъ себѣ воздвигъ…» (Пушкинъ).
Значение: «я поставилъ себѣ, свое и т. д.»; образование — как ἐπαιδευσάμην.
Другие формы aoristus I medii от ἵστημι
| Наклонение или форма | Форма |
|---|---|
| Coniunctivus | στήσωμαι |
| Optativus | στησαίμην |
| Imperativus | στῆσαι |
| Infinitivus | στήσασθαι |
| Participium | στησάμενος |
Activum
Coniunctivus praesentis (et imperfecti)
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | τιθῶ † | ἱῶ † | ἱστῶ † | διδῶ † |
| S. 2 | τιθῇς | ἱῇς | ἱστῇς | διδῷς |
| S. 3 | τιθῇ | ἱῇ | ἱστῇ | διδῷ |
| D. 2 | τιθῆτον | ἱῆτον | ἱστῆτον | διδῶτον |
| D. 3 | τιθῆτον | ἱῆτον | ἱστῆτον | διδῶτον |
| Pl. 1 | τιθῶμεν | ἱῶμεν | ἱστῶμεν | διδῶμεν |
| Pl. 2 | τιθῆτε | ἱῆτε | ἱστῆτε | διδῶτε |
| Pl. 3 | τιθῶσι(ν) | ἱῶσι(ν) | ἱστῶσι(ν) | διδῶσι(ν) |
Coniunctivus aoristi II
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | θῶ † | ὧ † | στῶ † | δῶ † |
| S. 2 | θῇς | ᾗς | στῇς | δῷς |
| S. 3 | θῇ | ᾗ | στῇ | δῷ |
| D. 2 | θῆτον | ἧτον | στῆτον | δῶτον |
| D. 3 | θῆτον | ἧτον | στῆτον | δῶτον |
| Pl. 1 | θῶμεν | ὧμεν | στῶμεν | δῶμεν |
| Pl. 2 | θῆτε | ἧτε | στῆτε | δῶτε |
| Pl. 3 | θῶσι(ν) | ὧσι(ν) | στῶσι(ν) | δῶσι(ν) |
Optativus praesentis (et imperfecti)
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | τιθείην | ἱείην | ἱσταίην | διδοίην |
| S. 2 | τιθείης | ἱείης | ἱσταίης | διδοίης |
| S. 3 | τιθείη | ἱείη | ἱσταίη | διδοίη |
| D. 2 | τιθείητον чаще: τιθεῖτον | ἱείητον чаще: ἱεῖτον | ἱσταίητον чаще: ἱσταῖτον | διδοίητον чаще: διδοῖτον |
| D. 3 | τιθειήτην чаще: τιθείτην | ἱειήτην чаще: ἱείτην | ἱσταιήτην чаще: ἱσταίτην | διδοιήτην чаще: διδοίτην |
| Pl. 1 | τιθείημεν чаще: τιθεῖμεν | ἱείημεν чаще: ἱεῖμεν | ἱσταίημεν чаще: ἱσταῖμεν | διδοίημεν чаще: διδοῖμεν |
| Pl. 2 | τιθείητε чаще: τιθεῖτε | ἱείητε чаще: ἱεῖτε | ἱσταίητε чаще: ἱσταῖτε | διδοίητε чаще: διδοῖτε |
| Pl. 3 | τιθείησαν чаще: τιθεῖεν | ἱείησαν чаще: ἱεῖεν | ἱσταίησαν чаще: ἱσταῖεν | διδοίησαν чаще: διδοῖεν |
Optativus aoristi II
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | θείην | εἵην | σταίην | δοίην |
| S. 2 | θείης | εἵης | σταίης | δοίης |
| S. 3 | θείη | εἵη | σταίη | δοίη |
| D. 2 | θείητον чаще: θεῖτον | εἵητον чаще: εἷτον | σταίητον чаще: σταῖτον | δοίητον чаще: δοῖτον |
| D. 3 | θειήτην чаще: θείτην | εἱήτην чаще: εἵτην | σταιήτην чаще: σταίτην | δοιήτην чаще: δοίτην |
| Pl. 1 | θείημεν чаще: θεῖμεν | εἵημεν чаще: εἷμεν | σταίημεν чаще: σταῖμεν | δοίημεν чаще: δοῖμεν |
| Pl. 2 | θείητε чаще: θεῖτε | εἵητε чаще: εἷτε | σταίητε чаще: σταῖτε | δοίητε чаще: δοῖτε |
| Pl. 3 | θείησαν чаще: θεῖεν | εἵησαν чаще: εἷεν | σταίησαν чаще: σταῖεν | δοίησαν чаще: δοῖεν |
Medium (et passivum)
Coniunctivus praesentis (et imperfecti) medii et passivi
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | τιθῶμαι † | ἱῶμαι † | ἱστῶμαι † | διδῶμαι † |
| S. 2 | τιθῇ | ἱῇ | ἱστῇ | διδῷ |
| S. 3 | τιθῆται | ἱῆται | ἱστῆται | διδῶται |
| D. 2 | τιθῆσθον | ἱῆσθον | ἱστῆσθον | διδῶσθον |
| D. 3 | τιθῆσθον | ἱῆσθον | ἱστῆσθον | διδῶσθον |
| Pl. 1 | τιθώμεθα | ἱώμεθα | ἱστώμεθα | διδώμεθα |
| Pl. 2 | τιθῆσθε | ἱῆσθε | ἱστῆσθε | διδῶσθε |
| Pl. 3 | τιθῶνται | ἱῶνται | ἱστῶνται | διδῶνται |
Coniunctivus aoristi II medii
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | πρίαμαι § 54, 2 | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | θῶμαι | ὧμαι | πρίωμαι | δῶμαι |
| S. 2 | θῇ | ᾗ | πρίῃ | δῷ |
| S. 3 | θῆται | ἧται | πρίηται | δῶται |
| D. 2 | θῆσθον | ἧσθον | πρίησθον | δῶσθον |
| D. 3 | θῆσθον | ἧσθον | πρίησθον | δῶσθον |
| Pl. 1 | θώμεθα | ὥμεθα | πριώμεθα | δώμεθα |
| Pl. 2 | θῆσθε | ἧσθε | πρίησθε | δῶσθε |
| Pl. 3 | θῶνται | ὧνται | πρίωνται | δῶνται |
Optativus praesentis (et imperfecti) medii et passivi
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | τιθείμην | ἱείμην | ἱσταίμην | διδοίμην |
| S. 2 | τιθεῖο | ἱεῖο | ἱσταῖο | διδοῖο |
| S. 3 | τιθεῖτο | ἱεῖτο | ἱσταῖτο | διδοῖτο |
| D. 2 | τιθεῖσθον | ἱεῖσθον | ἱσταῖσθον | διδοῖσθον |
| D. 3 | τιθείσθην | ἱείσθην | ἱσταίσθην | διδοίσθην |
| Pl. 1 | τιθείμεθα | ἱείμεθα | ἱσταίμεθα | διδοίμεθα |
| Pl. 2 | τιθεῖσθε | ἱεῖσθε | ἱσταῖσθε | διδοῖσθε |
| Pl. 3 | τιθεῖντο | ἱεῖντο | ἱσταῖντο | διδοῖντο |
Optativus aoristi II medii
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | πρίαμαι § 54, 2 | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | θείμην | εἵμην | πριαίμην | δοίμην |
| S. 2 | θεῖο | εἷο | πρίαιο | δοῖο |
| S. 3 | θεῖτο | εἷτο | πρίαιτο | δοῖτο |
| D. 2 | θεῖσθον | εἷσθον | πρίαισθον | δοῖσθον |
| D. 3 | θείσθην | εἵσθην | πριαίσθην | δοίσθην |
| Pl. 1 | θείμεθα | εἵμεθα | πριαίμεθα | δοίμεθα |
| Pl. 2 | θεῖσθε | εἷσθε | πρίαισθε | δοῖσθε |
| Pl. 3 | θεῖντο | εἷντο | πρίαιντο | δοῖντο |
Activum
Imperativus praesentis
| Число и лицо | τίθημι клади, полагай | ἵημι пускай | ἵστημι ставь | δίδωμι давай |
|---|---|---|---|---|
| S. 2 | τίθει | ἵει | ἵστη | δίδου |
| S. 3 | τιθέτω | ἱέτω | ἱστάτω | διδότω |
| D. 2 | τίθετον | ἵετον | ἵστατον | δίδοτον |
| D. 3 | τιθέτων | ἱέτων | ἱστάτων | διδότων |
| Pl. 2 | τίθετε | ἵετε | ἵστατε | δίδοτε |
| Pl. 3 | τιθέντων или τιθέτωσαν | ἱέντων или ἱέτωσαν | ἱστάντων или ἱστάτωσαν | διδόντων или διδότωσαν |
Imperativus aoristi II
| Число и лицо | τίθημι положи | ἵημι пусти | ἵστημι стань | δίδωμι дай |
|---|---|---|---|---|
| S. 2 | θές | ἕς | στῆθι | δός |
| S. 3 | θέτω | ἕτω | στήτω | δότω |
| D. 2 | θέτον | ἕτον | στῆτον | δότον |
| D. 3 | θέτων | ἕτων | στήτων | δότων |
| Pl. 2 | θέτε | ἕτε | στῆτε | δότε |
| Pl. 3 | θέντων или θέτωσαν | ἕντων или ἕτωσαν | στάντων или στήτωσαν | δόντων или δότωσαν |
Infinitivus
| Глагол | Praesens (et imperfecti) | Значение | Aoristus II | Значение |
|---|---|---|---|---|
| τίθημι | τιθέναι † | класть, полагать | θεῖναι | положить |
| ἵημι | ἱέναι † | пускать | εἷναι | пустить |
| ἵστημι | ἱστάναι † | ставить | στῆναι | стать |
| δίδωμι | διδόναι † | давать | δοῦναι | дать |
Participium praesentis (et imperfecti)
| Глагол | Nominativus m.; f.; n. | Genitivus m./n.; f. | Значение |
|---|---|---|---|
| τίθημι | τιθείς † τιθεῖσα τιθέν | τιθέντος τιθείσης | кладя, -ущій, -вшій; полагая, -ющій, -авшій |
| ἵημι | ἱείς † ἱεῖσα ἱέν | ἱέντος ἱείσης | пуская, -ающій, -авшій |
| ἵστημι | ἱστάς † ἱστᾶσα ἱστάν | ἱστάντος ἱστάσης | ставя, -ящій, -ившій |
| δίδωμι | διδούς † διδοῦσα διδόν | διδόντος διδούσης | давая, дающій, дававшій |
Participium aoristi II
| Глагол | Nominativus m.; f.; n. | Genitivus m./n.; f. | Значение |
|---|---|---|---|
| τίθημι | θείς θεῖσα θέν | θέντος θείσης | положивъ, -ши, -шій |
| ἵημι | εἵς εἷσα ἕν | ἕντος εἵσης | пустивъ, -ши, -шій |
| ἵστημι | στάς στᾶσα στάν | στάντος στάσης | ставъ, -ши, -шій |
| δίδωμι | δούς δοῦσα δόν | δόντος δούσης | давъ, давши, давшій |
Medium (et passivum)
Imperativus praesentis medii et passivi
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | ἵστημι становись | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 2 | τίθεσο | ἵεσο | ἵστασο | δίδοσο |
| S. 3 | τιθέσθω | ἱέσθω | ἱστάσθω | διδόσθω |
| D. 2 | τίθεσθον | ἵεσθον | ἵστασθον | δίδοσθον |
| D. 3 | τιθέσθων | ἱέσθων | ἱστάσθων | διδόσθων |
| Pl. 2 | τίθεσθε | ἵεσθε | ἵστασθε | δίδοσθε |
| Pl. 3 | τιθέσθων или τιθέσθωσαν | ἱέσθων или ἱέσθωσαν | ἱστάσθων или ἱστάσθωσαν | διδόσθων или διδόσθωσαν |
Imperativus aoristi II medii
| Число и лицо | τίθημι | ἵημι | πρίαμαι купи | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| S. 2 | θοῦ | οὗ | πρίω | δοῦ |
| S. 3 | θέσθω | ἕσθω | πριάσθω | δόσθω |
| D. 2 | θέσθον | ἕσθον | πρίασθον | δόσθον |
| D. 3 | θέσθων | ἕσθων | πριάσθων | δόσθων |
| Pl. 2 | θέσθε | ἕσθε | πρίασθε | δόσθε |
| Pl. 3 | θέσθων или θέσθωσαν | ἕσθων или ἕσθωσαν | πριάσθων или πριάσθωσαν | δόσθων или δόσθωσαν |
Infinitivus
| Глагол | Praesens (et imperfecti) medii et passivi | Значение | Aoristus II medii | Значение |
|---|---|---|---|---|
| τίθημι | τίθεσθαι | — | θέσθαι | — |
| ἵημι | ἵεσθαι | — | ἕσθαι | — |
| ἵστημι | ἵστασθαι | ставить себя, становиться | — | — |
| πρίαμαι | — | — | πρίασθαι | купить |
| δίδωμι | δίδοσθαι | — | δόσθαι | — |
Participium praesentis (et imperfecti) medii et passivi
| Глагол | Masculinum | Femininum | Neutrum |
|---|---|---|---|
| τίθημι | τιθέμενος | τιθεμένη | τιθέμενον |
| ἵημι | ἱέμενος | ἱεμένη | ἱέμενον |
| ἵστημι | ἱστάμενος | ἱσταμένη | ἱστάμενον |
| δίδωμι | διδόμενος | διδομένη | διδόμενον |
Participium aoristi II medii
| Глагол | Masculinum | Femininum | Neutrum | Значение |
|---|---|---|---|---|
| τίθημι | θέμενος | θεμένη | θέμενον | — |
| ἵημι | ἕμενος | ἑμένη | ἕμενον | — |
| πρίαμαι | πριάμενος | πριαμένη | πριάμενον | купивъ, -ши, -шій |
| δίδωμι | δόμενος | δομένη | δόμενον | — |
Activum
| Время | τίθημι — кладу, полагаю | ἵημι — пускаю | ἵστημι — ставлю | δίδωμι — даю |
|---|---|---|---|---|
| Futurum | θήσω — положу, буду класть | ἥσω — пущу, буду пускать | στήσω — поставлю, буду ставить | δώσω — дам, буду давать |
| Perfectum | τέθηκα; позд. τέθεικα — я положил (= мною положено) | εἷκα (из ἕ-ε-κα) — я пустил (= мною пущено) | ἕστηκα — стою | δέδωκα — я дал (= мною дано) |
| Plusquamperfectum | ἐτεθήκη (также ἐτεθήκειν); позд. ἐτεθείκειν — я положил (= мною было положено) | εἵκη (также εἵκειν) — я пустил (= мною было пущено) | εἱστήκη и ἐστήκη (также ἐστήκειν) — я стоял | ἐδεδώκη (также ἐδεδώκειν) — я дал (= мною было дано) |
| Futurum III | — | — | ἑστήξω — буду стоять | — |
Medium (et passivum)
| Время | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| Futurum medii | θήσομαι | ἥσομαι | στήσομαι — стану (= поставлю себя), остановлюсь | δώσομαι |
| Perfectum medii et passivi | τέθειμαι<sup>*</sup> | εἷμαι (из ἕ-ε-μαι) | (ἕσταμαι) | δέδομαι |
| Plusquamperfectum medii et passivi | ἐτεθείμην<sup>*</sup> | εἵμην, εἷσο... | не встречается | ἐδεδόμην |
(*) Вместо них обыкн. употреблялись κεῖμαι, ἐκείμην: см. § 56. 6, с прим. 14
Passivum
| Время | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| Aoristus I | ἐτέθην | εἵθην (из ἐ-ἕ-θην) | ἐστάθην — меня поставили, я был поставлен | ἐδόθην |
| Futurum I | τεθήσομαι | ἑθήσομαι | σταθήσομαι — меня поставят, буду поставлен | δοθήσομαι |
Adiectiva verbalia
| Форма | τίθημι | ἵημι | ἵστημι | δίδωμι |
|---|---|---|---|---|
| I | θετός | ἑτός | στατός | δοτός |
| II | θετέος | ἑτέος | στατέος | δοτέος |
Прим. 1. Формы imperf. съ соединит. гласной: (ἐ-τί-θε-ες =) ἐτίθεις, ἐτίθει (гораздо чаще, чѣмъ ἐτίθης, ἐτίθη) и (ἐ-δί-δο-ον =) ἐδίδουν, ἐδίδους, ἐδίδου (вм. весьма рѣдкихъ ἐδίδων, -ως, -ω) образовались по глаголамъ слитнымъ. Встрѣчаются также слитныя формы indic. praes.: τιθεῖς, τιθεῖ, — ἱεῖς, ἱεῖ. — И сверхъ того замѣтенъ переходъ въ спряженіе на — ω, особенно часто въ optat. medii отъ τίθημι и ἵημι: τίθοιτο, σύν-θοιτο, ἐπί-θοιντο; ἵοιτο, πρό-οιτο; act. ἀφ-ίοιτε, ἀφ-ίοιεν, — или properispom. τι-θοῖτο, συν-θοῖτο, ἐπι-θοῖντο; προ-οῖτο, ἀφ-ιοῖτε… — Какъ этотъ optat., такъ и coniunct. medii пишется часто съ удареніемъ на 3-мъ слогѣ отъ конца: τίθηται, πρόσ-θηται; ἵηται, πρόηται (см. § 54, 2).
Прим. 2. Согласная σ окончаній — σαι и — σο удерживается въ praes. и imperf. между двумя гласными (τίθεσαι, τίθεσο, ἐτίθεσο), но выпадаетъ въ aor. II (ἔθου, θοῦ, ἔδου, δοῦ), за исключ. εἷσο (см. § 16, 1, c).
Прим. 3. Сложные глаг. (*) принимаютъ ударенія простыхъ. Только imperat. aor. II переносятъ удареніе на предлогъ: ἀπό-στηθι, ἀπό-δος, ἄφ-ες, περί-θες, πρόσ-θετε, πρόσ-θεσθε; однако, 2-ое л. ед. ч. imperat. aor. II med. переноситъ удареніе на предлогъ лишь тогда, когда онъ двусложенъ: περί-θου, — но προσ-θοῦ, ἀφ-οῦ.
(*) Перечень сложных глаголов (предлогъ + τίθημι, ἵημι, ἵστημι, δίδωμι, εἶμι, εἰμί, κεῖμαι) см. въ началѣ II части «Начальной греч. хрестоматіи».
Прим. 4. Три глагола τίθημι, ἵημι, δίδωμι образуютъ aor. I act. неправильно на — κα, но только въ indicativ-ѣ: ἔθηκα, ἧκα, ἔδωκα. У поэтовъ и нѣкот. прозаиковъ попадаются такія же формы двойств. и множ. ч., особ. 3-го л. (ἔθηκαν, ἐδώκαμεν, ἐδώκατε, ἔδωκαν, ἀφ-ῆκαν, а также med. ὑφ-ήκατο, προ-ήκαντο) на ряду съ формами aor. II; однако, въ единств. ч. формы aor. I единственно употребительны (вмѣсто ожидаемыхъ: ἔθην, ἧν и ἔδων). Лишь рѣдко встрѣчается, на ряду съ εἵμην, aor. I med. ἡκάμην.
Прим. 5. ἵστημι имѣетъ оба aor. act., I-ый ἔστησα съ переходнымъ знач.: поставилъ, остановилъ, — II-ой ἔστην съ неперех. (среднимъ): поставилъ себя = сталъ, остановился. — Perf. ἕστηκα, plusq. εἱστήκη, и fut. III. act. ἑστήξω имѣютъ одно непереходное (среднее) знач.: стою, стоялъ, буду стоять (см. § 68, 1).
Прим. 6. Въ двойств. и множ. ч. indic. и въ другихъ наклон. perfecti act. отъ ἵστημι приставляются окончанія иногда непосредственно (безъ соединит. гласной и безъ характера времени κ) къ основѣ perf. ἑστᾰ (вмѣсто σε-στᾰ). Такимъ образомъ употреблялись, — наравнѣ съ полными формами indic. perf. ἑστήκαμεν, -κατε, -κασι, plusq. ἑστήκεσαν, conj. ἑστήκωμεν, opt. ἑστήκοιμι, inf. ἑστηκέναι, part. ἑστηκώς, -κυῖα, -κός и т. д., — слѣд. краткія формы:
| Форма | Значения |
|---|---|
| Perf. s. indic. 1. | ἕ-στη-κ-α стою |
| Perf. s. indic. 2. | ἕ-στη-κ-ας |
| Perf. s. indic. 3. | ἕ-στη-κ-ε(ν) |
| Perf. d. 2. 3. | ἕ-στα-τον |
| Perf. pl. 1. | ἕ-στά-μεν |
| Perf. pl. 2. | ἕ-στά-τε |
| Perf. pl. 3. | ἕ-στᾶ-σι(ν) |
| Conj. | ἑστῶμεν, ἑστῶσι(ν) |
| Opt. | ἑσταίην |
| Imperat. s. 2. | ἕ-στά-θι, стой |
| Imperat. s. 3. | ἑ-στά-τω |
| Imperat. d. 2. | ἕ-στά-τον |
| Imperat. pl. 2. | ἕ-στά-τε |
| Inf. | ἑ-στά-ναι, стоять |
| Part. | ἑστώς, ἑστῶσα, ἑστός (ἑστώς) стоя, стоячій, ая, ее; g. ἑστῶτος, ἑστώσης |
| Plusq. pl. 3. | ἕ-στασαν, стояли |
Подобно тому спрягаются (особ. въ поэтическомъ языкѣ):
b) perf. отъ (ἀπο-)θνήσκω (умираю, § 64, 15): τέ-θνη-κα (я мертвъ); dual. 3. τέ-θνᾰ-τον; plur. 1. τέ-θνᾰ-μεν, 2. τέ-θνᾰ-τε, 3. τε-θνᾶσι(ν); (conj. τεθνήκω); opt. τε-θνα-ίην; imp. τέ-θνᾰ-θι; inf. τε-θνά̮-ναι; part. τε-θνεώς, τε-θνεῶσα, τε-θνεός, gen. τε-θνεῶτ-ος, τε-θνεώσης; plusq. pl. ἐ-τέ-θνᾰ-σαν.
c) perf. отъ βαίνω (ступаю, иду, § 63, 9): βέ-βη-κα (я выступилъ — стою), — κας, -κε, βέ-βᾰ-τον, βέ-βᾰ-μεν, βέ-βᾰ-τε, βε-βᾶ-σι(ν); conj. βε-βῶ, plur. 3. βε-βῶ-σι(ν); inf. βε-βά̮-ναι; part. βε-βώς, βε-βῶσα, g. βε-βῶτ-ος, βε-βώσης.
d) perf. II отъ γίγνομαι (дѣлаюсь, происхожу, § 65, 21): γέ-γον-α — поэт. γέ-γᾰ-μεν; part. γε-γώς, g. γε-γῶτ-ος и т. п.
e) perf. δέ-δῐ-α боюсь — см. § 62, 12.
Слѣдуетъ замѣтить, что женскій родъ причастія этихъ краткихъ формъ оканчивается на — ῶσα (а не — υῖα, какъ въ полныхъ формахъ).
Глаголы на -μι по ἵστημι
Aor. II глаголовъ на — ω по спряженію на — μι
1. По примѣру ἵστημι спрягаются въ praes. и imperf.:
ὀν-ίνη-μι (осн. ὀνᾰ, ὀνινα, § 60, пр. 1) я полезенъ, приношу пользу, помогаю (τινά кому); imperf. ὠφέλουν отъ ὠφελέω; fut. ὀνήσω; aor. I. ὤνησα; — med. ὀν-ίνα-μαι, имѣю (получаю, извлекаю) пользу (τινός и ἀπό τινος, отъ чего); imperf. ὠνινάμην; fut. ὀνήσομαι; aor. II. ὠνήμην, -ησο, -ητο…, opt. ὀναίμην, ὄναιο… (см. № 2), inf. ὄνασθαι; aor. p. ὠνήθην.
πί-μ-πλη-μι (осн. πλᾰ, πλη, πιμπλη) наполняю (τινός чѣмъ; med. наполняюсь); imperf. ἐπίμπλην; прочія врем. отъ осн. πλη (πλήθ-ω я полонъ, τὸ πλῆθ-ος толпа): πλήσω, ἔπλησα, πέπληκα; πέπλησμαι, ἐπλήσθην, πλησθήσομαι. — Сложные: ἐμ-πί-μ-πλημι (и ἐμ-πί-πλημι, τινός чѣмъ), ἐμ-πί-μ-πλᾰμαι, imperf. ἐν-ε-πί-μ-πλην (μ въ удвоенномъ слогѣ иногда выпадаетъ, когда въ предлогѣ тоже μ).
πί-μ-πρη-μι (осн. πρᾰ, πρη, πιμπρη) жгу, сожигаю, imperf. ἐπίμπρην; прочія врем. отъ осн. πρη (у Гом. [24]): πρήσω, ἔπρησα, πέπρηκα, πέπρησμαι, ἐπρήσθην. — Сложные: ἐμ-πί-(μ)-πρημι, ἐν-ε-πί-μ-πρην.
[24]: Отсюда ὁ πρη-σ-τήρ молнія; ср. пер-унъ — переть, прать.
2. По образцу med. ἵσταμαι спрягаются (неудвоенные) отложительные глаг. (deponentia): ἄγαμαι, δύναμαι, ἐπίσταμαι, κρέμαμαι; но они въ conj. и opt. переносятъ удареніе на третій слогъ отъ конца, напр. δύνωμαι, ἐπίσταιτο. То же самое бываетъ въ aor. II ἐπριάμην (πρίωμαι, πρίαιο, см. стр. 123, 125, 127, и § 66, № 18) и ὠνήμην (ὄναιο).
ἄγα-μαι (осн. ἀγᾰ) удивляюсь, восхищаюсь, люблю — τι(νά) и τινός, — imperf. ἠγάμην; aor. ἠγάσθην [25] я полюбилъ, удивился (см. § 67, 3); adj. v. ἀγαστός (удивительный); эти же и остальныя врем. отъ ἀγαπάω и θαυμάζω τι(νά).
[25]: Fut. ἀγά̮σ(σ)ομαι и aor. I med. (ἐ)δυνησάμην у Гомера.
δύ̮νᾰ-μαι (осн. δῠνᾰ, δῠνη, ἡ δύναμις сила) могу, я въ состояніи, δύνασαι…; imperf. ἐδυνάμην, ἐδύνω…; fut. δυνήσομαι, aor. ἐδυνήθην (рѣже ἐδυνάσθην[^25]), perf. δεδύνημαι, adj. v. δυνᾰτός (возможный, могучій, могущественный). Приращеніе часто бываетъ ἠ- (§ 57, 2): ἠδυνάμην, ἠδυνήθην.
ἐπίστα-μαι (осн. ἐπιστᾰ, ἐπιστη) знаю = умѣю, понимаю, ἐπίστασαι и т. д.; imperat. (вм. ἐπίστασο чаще) ἐπίστω; imperf. ἠπιστάμην, ἠπίστω и т. д.; fut. ἐπιστήσομαι, aor. ἠπιστήθην (сумѣлъ, понялъ); ἡ ἐπιστήμη знаніе, умѣніе: [26]
[26]: ἐπίσταμαι — сложный глаголъ изъ предлога ἐπί и неудвоенной основы глагола ἵστημι; однако, впослѣдствіи онъ не разсматривался больше какъ сложное слово, а приращеніе становилось впереди. Насколько формы глаг. ἐπίσταμαι отличаются отъ формъ сложнаго глаг. ἐφ-ίσταμαι (становлюсь во главѣ), видно изъ слѣд. сопоставленія: praes. ἐπίσταμαι — ἐφίσταμαι, imperf. ἠπιστάμην — ἐφιστάμην, fut. ἐπιστήσομαι — ἐπιστήσομαι, aor. pass. ἠπιστήθην — ἐπεστάθην.
κρέμα-μαι (осн. κρεμᾰ, κρεμη) вишу, я повѣшенъ (ἔκ τινος на чемъ); imperf. ἐκρεμάμην, fut. κρεμήσομαι. См. κρεμάννυμι § 63, 30.
3. Aor. II. act. безъ соединительной гласной, по примѣру глаг. на — μι (ἔ-στη-ν), образуютъ также слѣд. глаг. на — ω (и — σβέννυμι):
a. Основы на — ᾰ (ᾱ):
βαίνω (§ 63, 9), aor. II ἔβην (βᾰ, βη), выступилъ;
φθάνω (§ 63, 1), aor. II ἔφθην (φθᾰ, φθη) опередилъ;
ἀπο-διδράσκω (§ 64, 11), aor. II ἀπ-έδρᾱν (δρᾱ) убѣжалъ (удралъ);
спрягаются по ἔστην: напр. ind. ἔβην; conj. βῶ, βῇς; opt. βαίην; imp. βῆθι (въ сложн. у поэт. также — βᾱ: κατά-βηθι и κατά-βᾱ), βήτω; inf. βῆναι; part. βά̱ς, βᾶσα, βά̮ν, g. βά̮ντος. — Но ἀπ-έδραν имѣетъ вездѣ ᾱ вмѣсто η: ἀπ-έ-δρᾱσαν; ἀπο-δρῶ, -δρᾷς; ἀπο-δραίην; ἀπό-δρᾱθι, -δράτω; ἀπο-δρᾶναι; ἀπο-δράς, -δράντος.
b. Основы на — ε:
ἀπο-σβέννυμι (§ 63, 35), aor. II ἀπ-έσβην (σβη, σβε) погасъ;
ῥέω (§ 62, 19), aor. II ἐῤῥύην (ῥυη, ῥυε) потекъ;
χαίρω (§ 65, 23), aor. II ἐχάρην (χαρη, χαρε) обрадовался;
спрягаются по aor. II pass. ἐκόπην (§ 50); стало-быть ἀπ-έ-σβημεν; ἀπο-σβῶ, -σβῇς; ἀπο-σβείην; ἀπό-σβηθι, -σβήτωσαν или — σβέντων; ἀπο-σβῆναι; ἀπο-σβείς.
c. Основы на — ο (-ω):
γιγνώσκω (§ 64, 10), aor. II ἔγνων (γνο и γνω) узналъ, рѣшилъ;
ἁλίσκομαι (§ 64, 17), aor. II ἑά̮λων и ἥλων (ἁλο и ἁλω) попалъ, — ся, былъ взятъ (въ плѣнъ), пойманъ;
βιόω (§ 66, 6), aor. II ἐβίων (βιο и βιω) прожилъ.
d. Основы на — ῡ̆:
δύω (§ 68, 2), aor. II ἔδῡν (δῠ) погрузился, окунулся;
φύω (§ 68, 3), aor. II ἔφῡν (φῠ) произошелъ, родился.
Аористы послѣднихъ двухъ разрядовъ (c, d) спрягаются слѣдующимъ образомъ:
| ind. | conj. | opt. | imperat. | infin. |
|---|---|---|---|---|
| ἔ-γνω-ν, ἑάλων ἔγνω-ς ἔγνω ἔγνω-μεν ἔγνω-τε ἔγνω-σαν | γνῶ, ἁλῶ γνῷ-ς γνῷ γνῶ-μεν γνῶ-τε γνῶ-σι(ν) | γνο-ίην, ἁλοίην, γνο-ίης γνο-ίη γνο-ίημεν и γνοῖμεν γνο-ίητε и γνοῖτε γνο-ίησαν и γνοῖεν | γνῶθι, ἅλωθι γνώτω γνῶ-τε γνό-ντων | γνῶ-ναι, ἁλῶναι part. γνού-ς, ἁλούς, -οῦσα, -όν g. γνό-ντος, ἁλ- όντος, -ούσης |
| ind. | conj. | imperat. | infin. |
|---|---|---|---|
| ἔ-δυ-ν ἔ-δυ-ς ἔ-δυ ἔ-δυ-μεν ἔ-δυ-τε ἔ-δυ-σαν | δύ-ω δύ-ῃς δύῃ δύ-ωμεν δύ-ητε δύ-ωσιν | δῦθι δύτω δῦτε δύντων | inf. δύναι part. δύς, δῦσα, δύν g. δύντος, δύσης |
Прим. Другіе подобнаго рода аористы у поэтовъ:
ἔκτᾰν, part. κτά̱ς, отъ κτείνω (убиваю, см. § 51, пр. 6, и 118), осн. κτᾰ;
ἔπτην, πταίην, πτῆναι, πτά̱ς, отъ πέτομαι (летаю, § 66, 12), осн. πτᾰ, πετ;
ἔτλην (безъ praes.), я претерпѣлъ; conj. τλῶ, τλῇς; opt. τλαίην; imp. τλῆθι; inf. τλῆναι, part. τλά̱ς; — fut. τλήσομαι, perf. τέτληκα; осн. τλᾰ и τλη;
γηρᾶναι infin. см. § 64, 1.
Глаголы на -νῡμι (-ννῡμι)
Отъ глагольной основы образуется основа несовершеннаго вида (praes. и imperf.) приставленіемъ слога — νῡ̆ (послѣ гласной — ννῡ̆, § 52, 4, a, β, — носовой классъ, § 63, g).
Conj. и optat. образуются по обыкн. спряженію глаг. на — ω.
Нерѣдко встрѣчаются и другія формы отъ praes. на — νύω; напр. δεικνύει на ряду съ δείκνῡσι(ν), δεικνύ-ουσι(ν) = δεικνύ-ᾱσι(ν), δεικνύ-ων = δεικνύ̱ς, ἐδείκνυε(ν) = ἐδείκνῡ.
Эти глаголы не имѣютъ aor. II act. (безъ соединит. гласной, исключая ἀπ-έσβην, § 54, 3, b). Ихъ aor. I и остальныя времена производятся отъ глагольной основы (т.-е. безъ — νῡ̆, -ννῡ̆); напр. отъ δεικ — fut. δείξω, aor. ἔδειξα.
δείκ-νῡ-μι показываю, глаг. осн. δεικ, осн. наст. δεικνῡ̆.
| Число и лицо | Praes. act. | Praes. med. | Imperf. act. | Imperf. med. |
|---|---|---|---|---|
| S. 1 | δείκνῡμι | δείκνῠμαι | ἐδείκνῡν | ἐδεικνύμην |
| S. 2 | δείκνῡς | δείκνῠσαι | ἐδείκνῡς | ἐδείκνῠσο |
| S. 3 | δείκνῡσι(ν) | δείκνῠται | ἐδείκνῡ | ἐδείκνῠτο |
| D. 2 | δείκνῠτον | δείκνῠσθον | ἐδείκνῠτον | ἐδείκνῠσθον |
| D. 3 | δείκνῠτον | δείκνῠσθον | ἐδεικνύτην | ἐδεικνύσθην |
| Pl. 1 | δείκνῠμεν | δεικνύμεθα | ἐδείκνῠμεν | ἐδεικνύμεθα |
| Pl. 2 | δείκνῠτε | δείκνῠσθε | ἐδείκνῠτε | ἐδείκνῠσθε |
| Pl. 3 | δεικνύᾱσι(ν) | δείκνῠνται | ἐδείκνῠσαν | ἐδείκνῠντο |
| Форма | Activum | Medium |
|---|---|---|
| Coniunctivus | δεικνύω, -ῃς, -ῃ… | δεικνύωμαι, -ῃ, -ηται… |
| Optativus | δεικνύοιμι, -οις, -οι… | δεικνυοίμην, -οιο, -οιτο… |
| Imperativus | δείκνῠθι, δεικνύτω; δείκνῠτον… | δείκνῠσο, δεικνύσθω; δείκνῠσθον… |
| Infinitivus | δεικνύναι | δείκνῠσθαι |
| Participium | δεικνύς, -ῦσα, -ύν; gen. -ύντος, -ύσης | δεικνύμενος, -η, -ον |
| Время | Форма |
|---|---|
| Futurum | δείξω; med. δείξομαι; pass. δειχθήσομαι |
| Aoristus | ἔδειξα; med. ἐδειξάμην; pass. ἐδείχθην |
| Perfectum | δέδειχα; med. (pass.) δέδειγμαι |
| Plusquamperfectum | ἐδεδείχη; med. (pass.) ἐδεδείγμην |
| Adiectiva verbalia | δεικτός, δεικτέος |
Прим. По примѣру глаг. δείκνυμι образуютъ свое praes. и imperf.:
1. глаг. съ гласною основой (съ двойнымъ νν, см. § 52, 4, a, β): κερά-ννυ-μι смѣшиваю, κρεμά-ννυμι вѣшаю, πετά-ννυμι (рас-)простираю, σκεδά-ννυμι разсѣиваю, ἀμφι-έ-ννυμι надѣваю, κορέ-ννυμι насыщаю, ἀπο-σβέ-ννυμι гашу, погашаю, тушу, ζώ-ννυμι опоясываю, ῥώ-ννυμι усиливаю, укрѣпляю, στρώ-ννυμι стелю, постилаю, χρώ-ννυμι крашу;
2. глаг. съ согласною основой: ἄγ-νυμι ломаю, εἵργ-νυμι заключаю, запираю, ζεύγ-νυμι впрягаю, соединяю, μίγ-νυμι мѣшаю = смѣшиваю (misceo), ἀν-οίγ-νυμι отпираю, открываю, ἀπ-όλ-λυμι (вм. ὀλ-νυ-μι) гублю, ὄμ-νυμι клянусь, πήγ-νυμι сколачиваю, ῥήγ-νυμι рву.
Образованіе остальныхъ временъ отъ этихъ глаголовъ см. § 63, 29–50.
C. Одноосновные глаголы на — μι
1. φημί говорю (осн. , удлин. , fā-ri; срв. ба-ать, бас-ня).
| Praes. ind. | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| φημί | 1. φη-μί 2. φῄς (φής) 3. φη-σί(ν) | 2. φά-τόν 3. φά-τόν | 1. φά-μέν 2. φά-τέ 3. φά-σί(ν) |
| Conj. | Opt. | Imperat. | Infin. | Part. |
|---|---|---|---|---|
| φῶ, φῇς ... | φα-ίην ... | φα-θί (и φαθί), φά-τω, φά-τε, φά-ντων | φά-ναι | (φάς или) φά-σκ-ων (§ 64, 4) |
| Imperf. (= aor.) | s. | d. | pl. | Fut. | Aor. |
|---|---|---|---|---|---|
| говорил, сказал | 1. ἔ-φη-ν 2. ἔ-φη-σθα 3. ἔ-φη | 2. ἔ-φα-τον 3. ἐ-φά-την | 1. ἔ-φα-μεν 2. ἔ-φα-τε 3. ἔ-φα-σαν | φήσω | ἔφησα |
Прим. 1. Формы indic. praes. — энклитики, за исключ. 2 л. ед. ч. (см. § 7, 2, c).
Прим. 2. Φημί значитъ: 1. говорить — сказать съ слѣд. прямою или косвенною рѣчью; fut. ἐρῶ или λέξω, aor. ἔφην или εἶπον или ἔλεξα (§ 66, 19); — 2. утверждать, подтверждать fut. φήσω, aor. ἔφησα; — οὔ φημι = nego, говорю что не…, отрицаю, отказываюсь. — Imperf. ἔφην (съ inf. φάναι) и наклоненія praesens-а (кромѣ indic.) имѣютъ также аористическое значеніе «сказалъ — сказать». — Какъ лат. inquit, формы φημί (φησί, ἔφην, ἔφη и 3-ье л. множ. ч.) обыкн. вставляются послѣ перваго или нѣсколькихъ первыхъ словъ прямой рѣчи; напр. καὶ τοῦτο, ἔφη (продолжалъ = сказалъ) ὁ Σωκράτης, θαυμάζεις;
Прим. 3. Сложные глаг. съ φημί переносятъ удареніе назадъ въ ind. и imperat. praes.: σύμ-φημι (соглашаюсь), σύμφᾰθι, — но conj. συμφῶ.
2. ἠμί говорю.
Отъ этого глаг. употребительны только три формы, вставленныя въ прямую рѣчь: ἠ-μί говорю (inquam), — ἦν δʼ ἐγώ, сказалъ я, — ἦ δʼ ὅς, ἦ δʼ ἥ сказалъ (отвѣтилъ) онъ, сказала (отвѣтила) она (inquit).
3. εἶμι пойду*), осн. ἰ (усилъ εἰ), лат. i-re, и(д) — ти.
| Praes. ind. | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| εἰμί | 1. εἰ-μί 2. εἶ 3. ἐσ-τι(ν) | 2. ἐ-στόν 3. ἐ-στόν | 1. ἐ-σμέν 2. ἐ-στέ 3. εἰ-σί(ν) |
| Imperat. | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| ἴθι | 2. ἴ-θι — иди, пойди 3. ἴ-τω | 2. ἴ-τον 3. ἴ-των | 2. ἴ-τε 3. ἴ-των, ἰ-όντων, ἴ-τωσαν |
| Conj. | Opt. | Inf. | Part. | По-русски |
|---|---|---|---|---|
| ἴ-ω, ἴ-ῃς ... | ἴοιμι (ἰ-οίη-ν), ἴοις, ἴοι ... | ἰ-έναι — идти, пойти | ἰών, ἰ-οῦσα, ἰ-όν, gen. ἰ-όντ-ος (лат. e-u-nt-is), ἰούσης | идя, идущий, пойдя, (по)шедши, -ший |
| Imperf. (= aor.) | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| (по)шел | 1. ᾖ-α, ᾔ-ει-ν 2. ᾔ-ει-σθα, ᾕ-ει-ς 3. ᾔ-ει(ν) | 2. ᾖ-τον 3. ᾔ-την | 1. ᾖ-μεν (ᾔ-ει-μεν) 2. ᾖ-τε (ᾔ-ει-τε) 3. ᾖ-σαν, ᾔ-ε-σα-ν |
Прим. 4. Indic. praes. (въ простомъ и сложныхъ глаг.) имѣетъ значеніе будущаго врем.; прочія накл. praes. могутъ означать оба вида (совершенный и несов.) и всѣ времена: настоящее, будущее и прошедшее (синт. § 42, b). — Imperf. означаетъ также оба вида «шелъ» (несоверш.) и «пошелъ») (соверш. или аористическій).
Прим. 5. Ед. ч. indic. praes., а также imperf. образовались отъ усиленной осн. εἰ, — всѣ прочія формы отъ простой осн. ἰ.
Прим. 6. Сложные глаг. съ εἶμι переносятъ удареніе назадъ только въ indic. и imperat. praes.; напр. πάρ-ειμι (пройду мимо), πάρει, πάρεισι, — но παριέναι, παριών, παριόντος; ἄπ-ειμι (уйду), ἄπεισι, ἄπιμεν, ἄπιθι, — но ἀπῇα, ἀπῇσαν.
4. εἰμί есмь, бываю, нахожусь, служу чѣмъ (осн. ἐς, es-se, ес-мь).
| Praes. ind. | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| εἰμί | 1. εἰ-μί (вм. ἐσ-μί) 2. εἶ (вм. ἐσ-σι) 3. ἐσ-τί(ν), es-t, ес-ть | 2. ἐσ-τόν 3. ἐσ-τόν | 1. ἐσ-μέν 2. ἐσ-τέ 3. εἰ-σί(ν) (вм. ἐσ-ντι) |
| Форма | Значения |
|---|---|
| Conj. | ὦ (изъ ἐσ-ω, ἐ-ω), ᾖς, ᾖ; ἦτον; ὦμεν, ἦτε, ὦσι(ν) |
| Opt. | εἴην (вм. ἐσ-η-ν), εἴης, εἴη; (εἴητον и) εἶτον, (εἴητην и) εἴτην; εἴημεν и εἶμεν, εἴητε и εἶτε, εἴησαν и εἶεν |
| Imp. | ἴσθι (вм. ἐσ-θι), будь, бывай; ἔστω; ἔστον, ἔστων; ἔστε, ἔστων (и ἔστωσαν [2]) |
| Infin. | εἶναι (вм. ἐσ-ναι) — быть, бывать, находиться |
| Part. | ὤν (вм. ἐσ-ων), οὖσα, ὄν, g. ὄντ-ος, οὔσης, будучи, бывши, -ший; сущий; бывая, -ющий, -авший; находясь, -ящийся, -ившись, -ившийся |
| Imperf. | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| быть, бывать, находился | 1. ἦν (ἦ [1]) 2. ἦσθα 3. ἦν | 2. ἦστον 3. ἤστην | 1. ἦμεν 2. ἦτε (ἦστε) 3. ἦσαν |
| Futur. | Opt. | Inf. | Part. | Adj. verb |
|---|---|---|---|---|
| ἔσομαι (буду), ἔσ-ει или ἔσ-ῃ, ἔσ-εται (вм. ἔσεται), ἐσ-όμεθα, ἔσ-εσθε, ἔσ-ονται | ἐσ-οίμην, ἔσ-οιо и т. д. | ἔσ-εσθαι | ἐσ-όμενος, η, ον — будущий | (συν-)ἔσ-τιον |
[1] Отличи: 1. ἡ членъ жен. р.; — 2. ἣ которая, quae (им. ед. ч. жен. р.); — 3. ἤ или; — 4. ἦ - ли, не... ли (вопрос. частица); конечно (нарѣчіе); вм. ἦν а былъ (древне-аттич.) отъ εἰμί; въ знач. «сказалъ, -ла» (§ 56, 2); — 5. ᾗ которой (дат. ед. ч. жен. р.); ποῦ, куда, какъ (относк. нарѣчіе); 3-е л. ед. conj. aor. II act. и 2-ое л. ед. conj. aor. II med. отъ εἴμι; — 6. ᾗ 3-е л. ед. conj. praes. отъ εἰμί.
[2] Лишь одинъ разъ (Plat. leg. 879ᵇ) ὄντων = s-unto (въ надписиахъ часто). — Отъ прич. ж. р.: οὐσία существо, имущество; ἐξ-ουσία возможность.
Прим. 7. Формы ind. praes. (исключ. 2-ое л. ед. ч.) — энклитики, когда служатъ просто связкою (copula); но oxytona, когда выражаютъ существованіе и послѣ элизіи; напр. οἱ ἄνθρωποι θνητοί εἰσιν (люди смертны), но ἄνθρωποι εἰσίν (есть люди, л. существуютъ); такъ же οὐκ εἰσίν [1]); — καλὸς δʼ ἐστί (онъ же прекрасенъ). См. § 7, 2, c, и 5, c.
[1] Напр. οὐκ εἰσὶ τοιοῦτοι (Dem. 9, 54; срав. прим. 8, c). Τῶν συμμάχων ὑμῖν εἰσὶν οἱ διαλεγόμενοι (Xen. Hell. 6, 4, 24; sunt, qui..., ннв). Εἰ θεοὶ τι δρῶσιν αἰσχρόν, οὐκ εἰσὶ θεοί (Eur. fgm. 294, 7).
Прим. 8. 3-ье лицо ед. ч. praes. indic. не бываетъ oxytonon (ἐστίν), а paroxytonon ἔστι(ν) въ слѣд. случаяхъ:
a. въ значеніи: есть = существуетъ, напр. θεὸς ἔστιν;
b. въ значеніи (воз)можно, позволено = ἔξεστιν: ἐκ τούτων ἔστιν ὁρᾶν (можно видѣть); — οὐκ ἦν = не былъ (-а, — о), нельзя было;
c. послѣ частицъ οὐκ ἔστι (нѣтъ, нельзя), εἰ (если) ἔστι, ὡς (какъ, что) ἔστι, καὶ (и) ἔστι, а также послѣ элидованныхъ словъ τοῦτʼ (ταῦτʼ это) ἔστι и ἀλλʼ (но) ἔστιν;
d. въ началѣ предложенія; напр. ἔστιν οὕτως (это такъ);
e. когда оно элидовано: ἔργον ἔστʼ ἐλευθέρου (дѣло благороднаго человѣка… см. § 9, пр. 3).
Прим. 9. Сложные съ εἰμί переносятъ удареніе назадъ только въ indic. и imperat. praes.; напр. πάρ-ειμι (присутствую, прибываю), πάρεστι, πάρεισιν, πάρισθι, — но παρεῖεν, παρεῖναι, παρών, παρόντος, παρῆν, παρέσται (вм. ), ἐξέσται.
Прим. 10. Несклоняемое существ. χρή (=χρή ἐστι), «должно (долженъ, а, о), надо, слѣдуетъ», съ (acc. лица c.) infin. (какъ oportet, necesse est), спрягается съ помощью глаг. εἰμί слѣд. образомъ: conj. χρῇ (изъ χρὴ ᾖ), opt. χρείη (изъ χρὴ εἴη), infin. χρῆναι (изъ χρὴ εἶναι, см. § 9, 5), part. (τὸ) χρεών (нужда, несклон., изъ χρὴ ὄν), imperf. χρῆν (изъ χρὴ ἦν) или съ приращеніемъ ἐχρῆν [2]).
[2] ἀπόχρη достаточно, довольно, satis est (вм. ἀποχρῇ), отъ ἀπο-χράω, pl. ἀποχρῶσι, inf. ἀποχρῆν, imperf. ἀπέχρη, fut. ἀποχρήσει, aor. ἀπέχρησεν(ν).
5. οἶδα знаю, вѣдаю (вѣмъ, ), novi.
Отъ основы (соб. , лат. vid-eo, вид-ѣть; aor. II εἶδ-ο-ν, изъ , увидѣлъ) образуется, поср. подъема ι въ οι (срав. вид-ѣть — вѣд-ать), perf. II οἶδα (соб. ), съ знач. настоящаго врем.: знаю.
| Perf. Ind. (= praes.) | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| οἶδα | 1. οἶδ-α 2. οἶ-σθα 3. οἶδ-ε(ν) | 2. ἴσ-τον 3. ἴσ-τον | 1. ἴσ-μεν 2. ἴσ-τε 3. ἴσ-ᾶσι(ν) |
| Imperat. | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| 2. ἴσ-θι 3. ἴσ-τω | 2. ἴσ-τον 3. ἴσ-των | 2. ἴσ-τε 3. ἴσ-των, ἴσ-τωσαν |
| Форма | Значения |
|---|---|
| Conj. | εἰδῶ, εἰδῇς и т. д. |
| Opt. | εἰδείην, εἰδείης и т. д. |
| Infin. | εἰδέναι |
| Part. | εἰδώς, εἰδυῖα, εἰδός; gen. εἰδότ-ος, εἰδυίας |
| Plusq. (= imperf.) | s. | d. | pl. |
|---|---|---|---|
| 1. ᾔδ-η, ᾔδ-ειν и зналъ 2. ᾔδ-ησθα, ᾔδ-εις 3. ᾔδ-ει(ν) | 2. (ᾔδ-ετον), ᾔσ-τον 3. (ᾔδ-έτην), ᾔσ-την | 1. ᾔδ-εμεν, ᾔσ-μεν (ᾔδ-ειμεν) 2. ᾔδ-ετε, ᾔσ-τε (ᾔδ-ειτε) 3. ᾔδ-ε-σαν, ᾔ-σαν (ᾔδ-εισαν) |
Fut. εἴ-σομαι буду знать, узнаю. — Adj. verb. ἰσ-τέον.
Прим. 11. Отъ чистой осн. ἰδ (ϝῐδ) производится дв. и мн. ч. indic. и весь imperat. perf., отъ удлиненной осн. εἰδ (ϝειδ) — partic. perf., plusquamp. и fut., отъ удлиненной и усиленной чрезъ ε осн. εἰδε — conj., opt. и inf. perf. Наконецъ въ ед. ч. indic. perf. удлиненная основа εἰδ перешла (вслѣдствіе подъема) въ οἰδ (ϝοιδ); срав. πῐθ(ανός) — πείθω — πέποιθα, λῐπ(εῖν) — λείπω — λέλοιπα (§ 49, 6, a, b; § 62, 8 и 9, и § 71, пр. 3). — Основная δ передъ другой зубной (τ, θ) и μ переходитъ въ σ (по § 11, 2, и 12; срав. Богъ вѣс-ть вм. вѣд-ть): ἴσ-μεν, ἴσ-τε, ἴσ-θι (вм. ἴδ-μεν…); ἱσ-τορ-έω изслѣдую (ἱστορία).
Прим. 12. Сложные съ οἶδα переносятъ въ indic. и imperat. удареніе назадъ: σύν-οιδα (сознаю), πρό-οιδα (знаю впередъ), σύνισθι, — но συνειδέναι, προειδώς.
6. κεῖμαι лежу (осн. κεί, κειμήλιον = сокровище).
| Форма | s. | pl. |
|---|---|---|
| Praes. ind. | κεῖ-μαι κεῖ-σαι κεῖ-ται… | κεῖ-νται |
| Conj. | 3. κέ-η-ται | 3. κέ-ω-νται |
| Opt. | 3. κέ-οι-το | 3. κέ-οι-ντο |
| Imp. | 2. κεῖ-σο 3. κεί-σθω… | |
| Inf. | κεῖ-σθαι | |
| Part. | κεί-μενος |
Imperf. ἐ-κει-μην, ἐ-κει-σο, ἐ-κει-το и т. д. — Fut. κεί-σομαι.
Прим. 13. Сложные съ οἶδα переносятъ въ indic. и imperat. удареніе назадъ: σύν-οιδα (сознаю), πρό-οιδα (знаю впередъ), σύνισθι, — но συνειδέναι, προειδώς.
Прим. 14. Κεῖσθαι, по значенію, особ. въ сложныхъ формахъ, замѣняетъ собою (неупотреб.) perf. pass. отъ τίθημι; напр. ὑπο-τίθημι полагаю въ основаніе, — ὑπό-κειται положено (= лежитъ) въ осн.; ἀπο-τίθημι отлагаю, — ἀπό-κειται отложено, сбережено; ἀνα-τίθημι возлагаю, посвящаю, — ἀνά-κειται посвящено.
7. κάθ-ημαι (осн. ἡς).
| Форма | Praes. ind. | Conj. | Opt. | Прочее |
|---|---|---|---|---|
| s. 1. | κάθ-ημαι | καθ-ῶμαι | καθ-οίμην | |
| s. 2. | κάθ-ησαι | καθ-ῇ | καθ-οῖο | Imp. κάθ-ησο |
| s. 3. | κάθ-ηται… | καθ-ῆται | καθ-οῖτο | Imp. -ήσθω |
| pl. 3. | κάθ-ηνται | καθ-ῶνται | καθ-οῖντο | |
| Inf. καθ-ῆσθαι | ||||
| Part. καθ-ήμενος |
| Imperf. | Формы |
|---|---|
| s. 1. | ἐ-καθ-ήμην или καθ-ήμην, я сидѣлъ |
| s. 2. | ἐ-κάθ-ησο или καθ-ῆσο |
| s. 3. | ἐ-κάθ-ητο или καθ-ῆ(σ)το |
| pl. 3. | ἐ-κάθ-ηντο или καθ-ῆντο |
Прим. 15. Простой глаг. ἧμαι, ἧσαι, ἧσται и т. д. встрѣчается только у поэтовъ. — Остальныя врем. (часто также conj. и opt. praes.) дополняются глаголомъ med. καθίζομαι или καθέζομαι (§ 66, 7).
8. Для упражненія въ опредѣленіи различныхъ формъ отъ ἵστημι, ἵημι, εἶμι, εἰμί, οἶδα, κάθ-ημαι и для точнаго перевода ихъ здѣсь сопоставлены одинаково или подобно-звучащія формы, при чемъ номера указываютъ на число значеній:
παρέν, παρῆν 2, πάρες, πάρει 2, παρῆ, παρῇ 3, παρίῃ, παριῇ 2, παρείη 2, ἀπείη, ἀφείη, παρῄει;
παρείς, παρεῖεν 2, πάρεισιν 2, παρεῖσιν, ἀφεῖσιν, ἄπεισιν 2, παριεῖσιν, παριᾶσιν, παρίασιν, παριοῦσιν, παροῦσιν;
ἴθι, ἴσθι 2, ἴτε 2, ἴστε 2, ἕτε, παρῆτε 3, παρῇτε, παρεῖτε 3, παρείητε 2, ᾖτε, ᾖστε, ἦστε, ἦσθε 3, ᾔδετε (ᾄδω).
εἵμην 3, εἷσο 2, εἷο, εἷτο 3, παρεῖτο 3, παρεῖται.
ἔστε, ἐστέ, ἐστί, ἔστι, ἔστη, ἵστη 2, ἱστῇ 2, ἔσται, ἕσθαι, ἔσεσθαι, εἰσέσθαι, εἴσεσθαι, εἰσίεσθαι, εἰσεῖσθαι, εἴσεσθε 2, εἰσεῖσθε 5, καθέσθαι, καθεῖσθαι, καθῆσθαι, ἥσεσθαι, ἡσθήσεσθαι (ἥδομαι).
ἱστᾶσαν, ἑστῶσαν, ἕστασαν, ἵστασαν, παρίεσαν, παρεῖσαν 2, ᾔεσαν, ᾖσαν 2, ἦσαν, καθῆσον, κάθησο.
συνήσει, συνείσει, συνέσῃ, συνεῖναι 2, συνιέναι 2.